Drezdeńskie Kamienie Miejskie (der Dresdner Weichbildsteine) – część druga

W sierpniu 2019 podczas ostatniego pobytu w stolicy Saksonii – Dreźnie zobaczyłem kilka tzw. Drezdeńskich Kamieni Miejskich. Byly to kamienie numer 2, 4, 7, 9, 23/2 oraz kopia kamienia nr 13 postawiona koło ratusza. Kamienie te opisałem we wpisie na blogu „Drezdeńskie Kamienie Miejskie (der Dresdner Weichbildsteine) – część pierwsza„.
Na zobaczenia i opisania pozostałych zachowanych drezdeńskich kamieni miejskich musiałem poczekać 3 lata do następnego pobytu w tym mieście w 2022 roku.


Faktyczne granice miasta Drezno od czasów średniowiecznych wychodziły poza obręb fortyfikacji miejskich. Większość gruntów w obrębie wyznaczonej granicy miejskiej poza murami była przez długi czas niezamieszkała i wykorzystywana do celów rolniczych. Podlegała jednak ona jurysdykcji miejskiej. W 1547 roku Drezno stało się stolicą nowo powstałego elektoratu Saksonii, a dwa lata później ogłoszono połączenie części leżących z prawej i lewej strony Łaby w jedno miasto. Elektor przyznał miastu nowe przywileje, w związku z czym ogromnie istotnym stało się jakie terytorium owe przywileje obejmują. Konieczne stało się oznaczenie granic miejskich Drezna tak aby przybywający do miasta podróżni wyraźnie wiedzieli, że znajdują się na terenie należącym do miasta, a zatem podlegają jurysdykcji Drezna.
Cały spis praw panujących w mieście nosił niemiecką nazwę „Weichbild” i od tego słowa granica przyjęła nazwę „Weichbildgrenze”.

Plan Drezna z 1732 roku nakreślony przez kartografa Samuela Nienborga pokazuje jak daleko sięgały granice miejskie Drezna poza obręb murów miejskich. Mapa powstała w momencie odbudowania w całości leżącej na prawym brzegu rzeki części miasta zwanej „Starym Dreznem” po ogromnym pożarze w 1685 roku. Po odbudowie ta część Drezna nazywana jest do dzisiaj „Neustadt” – nowe miasto. Na mapie ta część miasta jest pod rzeką Łabą, czyli odwrotnie, gdyż plan miasta jest „do góry nogami” tj. południe na górze, północ na dole.

Cały przebieg granicy miejskiej był oznakowany kamieniami granicznymi zwanymi „Weichbildsteine”. Szacuje się, że łącznie granicznych kamieni w Dreźnie było około 80 na lewym brzegu Łaby oraz około 20 na prawym (co potwierdzałyby oznaczenia znaków granicznych na mapie Samuela Nienborga). Kamienie były wykonane z piaskowca wydobywanego w znajdującej się nieopodal Szwajcarii Saksońskiej. Na kamieniach prócz numeru umieszczano datę oraz herb miasta Drezna.

źródło ilustracji: wikipedia.org

Przebieg granicy miejskiej w Dreźnie ulegał pewnym modyfikacjom w przeciągu następnych dziesięcioleci w miarę rozwoju miasta. Zmiany kształtu były nanoszone na kolejne wersje rysowanych map. Przykładowo tak wyglądał przebieg granicy na planie Drezna z 1889 roku:

Kamienie graniczne stały na swoich miejscach mniej więcej do końca XIX wieku. Rozwój miasta spowodował, że kamienie ustępowały miejsca powstającym budynkom. W 1911 niektóre kamienie graniczne zostały przekazane do miejskiego muzeum. Obecnie (2019 rok) zachowało się 16 oryginalnych kamieni granicznych. Większość z nich została odrestaurowana. Stoją one przeważnie w swoim oryginalnym miejscu, bądź zostały nieznacznie przemieszczone z konieczności dostosowania się do infrastruktury miejskiej.

Opis zobaczonych w 2022 roku zachowanych Drezdeńskich Kamieni Miejskich przedstawię w rosnącej kolejności według przypisanych im mumerom.


Weichbildstein nr 34

(51°01’30.5″N, 13°45’56.5″E)

Kamień numer 34 znajduje się przy Elsa-Brändström-Straße 16. Kamień datowany jest na 1554 rok.

Na bocznej ścianie kamienia wykuto późniejsze daty z XVIII wieku: 1729 oraz 1734.


Weichbildstein nr 35

(51°01’30.0″N, 13°45’51.5″E)

Idąc kawałek od kamienia nr 34 wzdłuż dawnej granicy wąską dróżką pomiędzy posesjami docieram do Dohnaer Straße. Na posesji przy domu numer 23 stoi kamień z numerem 35.

Na kamieniu widoczna jest wykuta data 1543.

Datę dopisuję do zestawienia „Na kamieniach i skałach… – wehikuł czasu„.


Weichbildstein nr 47

(51°01’09.0″N, 13°44’07.5″E)

Kolejny z kamieni stoi nieopodal skrzyżowania Südhöhe / Ludwig-Renn-Allee.

Kamień jest ułamany, zachowała się jedynie jego dolna część. Kamień pochodził z 1729 roku.


Weichbildstein nr 50

(51°01’09.5″N, 13°43’33.0″E)

Kolejny kamień graniczny miasta Drezna stoi dziś przy skrzyżowaniu Kohlenstraße / Höckendorfer Weg

Na kamieniu widoczna data 1729. Co ciekawe na dole kamienia widnieje wykuty numer 49. Natomiast mapa oraz wszystkie dzisiejsze źródła opisują go jako kamień graniczny numer 50. Byc może jest to faktycznie kamień numer 49, który został przeniesiony w miejsce kamienia numer 50, ale nikt tego nie zauważył 🙂


Weichbildstein nr 55

(51°01’29.0″N, 13°43’49.0″E)

Kamień graniczny numer 55 stoi przy skrzyzowaniu ulic Nöthnitzer Straße i Bergstraße.

Kamień datowany jest na rok 1679.

Prócz ledwo widocznej daty 1679 poniżej wykuto również późniejszą datę 1729.


Weichbildstein nr 61

(51°01’33.0″N, 13°44’03.0″E)

Kamień o mumerze 61 znajduje się naprzeciw domu nr 33 przy Stadtgutstraße.

Na kamieniu znajduje się ledwo widoczna data 1729. W ścianę czołową kamienia wmurowano metalowy bolec koty wysokościowej. Ciekawostką jest również widoczny przy podstawie ściany czołowej kamienia wykuty graniczny znak krzyża.


Weichbildstein nr 63

(51°01’45.5″N, 13°43’58.5″E)

Kamień stoi u zbiegu ulic Einsteinstraße oraz Zellescher Weg .

Kamień datowany jest na XVII wiek. Nie widnieje na nim żadna wykuta data.


Weichbildstein nr 72

(51°01’56.5″N, 13°42’59.0″E)

Kamień numer 72 napotykam na krzyżówce ulic Bamberger Straße i Kaitzer Straße.

Kamień jest obecnie osadzony w murze. Widnieje na nim wykuta data 1729.


Weichbildstein nr 73

(51°02’04.0″N, 13°42’46.0″E)

Kamień numer 73 stoi przy Chemnitzer Straße 42. Na mapie widać, że tuż obok znajdował się kamień numer 74, który obecnie jest przeniesiony w inne miejsce (o czym za chwilę).

Na czołowej scianie kamienia z herbem wykuto datę 1679.

Na drugiej ścianie kamienia procz numeru 73 wykuta późniejsza data 1729.


Weichbildstein nr 74

(51°02’00.5″N, 13°42’54.0″E)

Kamień stoi na prywatnej posesji przy Hohe Straße 40. Jak wspomniałem wcześniej, nie jest to jego oryginalna lokalizacja.

Kamień jest niestety ‚zaaresztowany’ za płotem posesji. Widać stąd jedynie jego tylną ścianę z numerem i datą 1729.

Na czołowej ścianie ponad herbem widnieje data 1679. Posiłkuję się niestety zdjęciem z wikipedii 😦

źródło zdjęcia: wikipedia.de


Weichbildstein nr 13 (kopia2)

(51°04’08.0″N, 13°44’19.5″E)

Na zakończenie druga z wykonanych kopii kamienia nr 13, którą postawiono w 1993 roku w dzielnicy Neustadt u zmiegu ulic Großenhainer Straße oraz Einmündung Hansastraße.

Znalezione źródła opisujące Drezdeńskie Kamienie Miejskie wspominają jeszcze o oryginale kamienia numer 13, który jest przy Königsbrücker Strasse. Byłem tam dwa razy, ale niestety tego kamienia nie znalazłem. Poza tym jednym kamieniem mogę śmiało napisać, że mam komplet zobaczonych wszystkich pozostałych 🙂

Lokalizacje wszystkich zobaczonych Drezdeńskich Kamieni Miejskich są na tej interaktywnej mapie „Ścieżki w bok”.


źródło map: deuschefotothek.de

fragmenty tesktu na podstawie: wikipedia.org, deutsches-architektur-forum.de


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s