Oybin

Jestem na południowo-wschodnim końcu Saksonii, w Górach Żytawskich (Zittauer Gebirge) niedaleko pogranicza polsko-czesko-niemieckiego. A konkretnie w kurorcie Oybin, ogromnie popularnej turystycznie niemieckiej miejscowości. Ponieważ jest jeszcze wcześnie rano, więc wszyscy turyści jeszcze śpią i na uliczkach nie ma nikogo 🙂 Kieruję się na górę o tej samej nazwie co kurort – Oybin wznoszącą się prawie sto metrów ponad domami.

Na szczycie piaskowcowych skał góry Oybin znajdują się pozostałości grodu (zamku) oraz klasztoru, ogrom których mozna dostrzec z okolicznych wzgórz. Pierwsze wzmianki pisemne o zabudowie na tej górze sięgają początków XIII wieku.

Wejście na górę Oybin jest płatne. Jestem tutaj pierwszy raz. Czytając wcześniej o panującym w sezonie tłoku, staram się tego uniknąć i przychodzę chwilę przed otwarciem bramy. Co do sekundy o 9.00 rano brama i kasa zostaje otwarta i tego dnia jestem pierwszym odwiedzającym. Piszę to dlatego, że przez następne półtorej godziny byłem na górze Oybin całkowicie sam. Pierwsze tłumy (dosłownie) wkroczyły na zamek i do klasztoru dopiero około 10.30 – tak więc jak ktoś chciałby zobaczyć ten piękny zabytek ‚w spokoju’ to tylko rano…

Przebywanie w ciszy ogromu pozostałości szczególnie koscioła klasztornego robi naprawdę duże wrażenie.

Najbardziej chyba znany punkt ruin klasztoru Oybin – tzw. ‚okno biblioteki’ na tle porannych mgieł.

Przy zakupie biletu dostaje się ulotkę informacyjną (m.in. w języku polskim) opisującą krótko i zwięźle najistotniejsze budowle, pomieszczenia i miejsca zamku i klasztoru.


Ja poszukiwałem jednak na terenie dawnego klasztoru Oybin czegoś, o czym ulotka informacyjna nie wspomina. Co więcej, nie wspomina sie o tym praktycznie w żadnych opisach tego miejsca.

Rzecz dotyczyła dwóch starych rytów na skale z początków XVI wieku, nie miałem żadnych szczegółów gdzie dokładnie mogę je dostrzec. Przydały się ogromnie te półtorej godziny bez tłumów pozwalające na oglądanie w spokoju ‚centymetr po centymetrze’ skalnych ścian, na których zbudowano klasztorne i zamkowe budowle.

Okres początków XVI wieku związany jest z tak zwaną ‚czwartą rozbudową’ zamku i klasztoru. Wyobrażenie wyglądu zamku i klasztoru w owych czasach zostało uwiecznione na obrazie Woldemara Hermanna, „Zittauer Gebirge. Burg und Kloster Oybin um 1500”:

źródło zdjęcia: deutschefotothek.de

Podczas ‚czwartej rozbudowy’ wykonano na terenie klasztoru wiele prac budowlanych. Jednym z największych przedsięwzięć podjętych przez zakonników było wykonanie obejścia budynku kościoła klasztornego od południa. Wiązało się to bowiem z wykuciem w skale piaskowcowej korytarza o 11 metrowej głębokości. Mówi się, że wykonanie tego obejścia zajęło kilka lat i zostało ukończone w 1515 roku (na ulotce jest napisane że obejście wykonano prawdopodobnie w latach 1512-1515).


Wejsćie do obejścia budynku koscioła od południa znajduje się tuż za kościołem przy cmentarzu.

W skale tutaj wykuto otwór wejściowy.

Kilka metrów nad tym wejściem dostrzegam pierwszy z dwóch poszukiwanych rytów 🙂

Wykuty ryt to data.

Tylko jaka to dokładnie data? – ‚1 5 1 ?’. Trzy pierwsze cyfry są jednoznaczne, czwarta niestety jest niewyraźna i porośnięta mchem.

Ze zdjęcia, które zrobiłem według mnie są trzy możliwości czwartej cyfry – 0, 3, 5,  każda z nich jest prawdopodobna.

Po powrocie do domu nie znajduję nic na temat opisu tego rytu i w związku z tym jaka data jest na nim wyryta. Ponieważ miejsce, gdzie ten ryt się znajduje jest popularne – przeglądam dostępne w internecie zdjęcia, na którym skałka z rytem się ‚załapała’. Liczę na to, że któreś ze zdjęć uchwyci ryt na skale z innej perspektywy a padające inaczej światło i cienie pozwolą uchwycić kształt rytu czwartej cyfry.

Wybieram dwa zdjęcia, pierwsze znalezione w niemieckim archiwum jest czarno-białe, wygląda na zrobione przed laty. Niestety rozdzielczość nie pozwala na większe przybliżenie:

źródło zdjęcia: deutschefotothek.de

Drugie ze znalezionych zdjęć jest na tyle dużej rozdzielczości, że mogę ‚wyciąć’ z niego wyraźny fragment z rytem:

źródło zdjęcia: wikimedia.org

Ze zdjęć wnioskuję, że:

  • dolna część czwartej cyfry jest zaokrąglona – odpada więc moje przypuszczenie, że może to być cyfra ‚5’
  • moje przypuszczenie, że czwarta cyfra to ‚3’ również należałoby odrzucić – wysokość tej cyfry byłaby prawie 2 razy większa niż pozostałych trzech. Wygląda, że górny ‚brzuszek’ prawdopodobnej trójki to zwykłe wgłębienie w skale.

Zostaje więc trzecie przypuszczenie – czwarta cyfra to ‚0’, a cała data wyryta na skale przy wejsciu do południowego obejścia kościoła w klasztorze Oybin to:

1510

Podkreślam, że jest to mój wniosek na podstawie powyżej opisanych obserwacji.

Ściana skały, na której znajduje się ryt wygląda na skuwaną (wyrównywaną) być może data oznacza rok kiedy było to wykonywane. A może był to rok faktycznego rozpoczęcia prac nad wykuciem w skale południowego obejścia kościoła?

 


Wykute w skale obejście kościoła klasztoru jest faktycznie imponujące, gdy się przeczytało, że było one wykute RĘCZNIE.

Patrząc z wykutego wąwozu skalnego w górę widzi się ogrom budowli kościoła z nietypowej perspektywy – ‚ku niebu’…

.., ale widać jeszcze coś na skalnej ścianie kilka metrów nad ziemią. Trzeba tylko mocno wytężyć wzrok 🙂

To drugi z poszukiwanych przeze mnie rytów – data, tym razem jednoznaczna:

1515

 

Wyryta data ‚1515’ może oznaczać rok zakończenia prac nad wykuciem w skale południowego obejścia kościoła.

 


Ponieważ Góry Żytawskie (i co za tym idzie znajdująca się w nich góra Oybin) przynależą geograficznie do Sudetów Zachodnich mogę więc napisać, że:

Dwa naskalne ryty na terenie klasztoru Oybin z wykutymi datami ‚151(?)’ oraz ‚1515’ są najstarszymi (znanymi mi) wykutymi w skale datami na terenie całych Sudetów!

 


Na zakończenie moje uzupełnienie planu zamku i klasztoru Oybin, który zamieszczony jest na ulotce informacyjnej otrzymywanej w kasie przy zakupie biletu. Zaznaczam miejsca gdzie znajdują się opisane powyżej dwa ‚datowane’ ryty.

 

źródło planu: burgundkloster-oybin.com


 

Reklamy

Na kamieniach w Szwajcarii Saksońskiej… – Luchsstein, Altarstein

Podczas mojego pierwszego w życiu pobytu w Szwajcarii Saksońskiej nie mogło zabraknąć zobaczenia jakichś historycznych pamiątek wyrytych na skałach 🙂

Ponieważ obszar ten jest dla mnie zupełnie (jeszcze) nieznany, zacząłem od spojrzenia na mapę turystyczną czy jakieś ‚kamienie z napisami’ nie są na niej zaznaczone. Wybór padł na dwa miejsca znalezione na mapie nieopodal góry Raumberg – punktu XIX-wiecznej Triangulacji Królestwa Saksonii, na którą to górę zamierzałem dotrzeć.

Miejsca te nazwane zostały „Rysi Kamień” (Luchsstein) oraz „Kamienny Ołtarz” (Altarstein) i same nazwy zachęciły mnie by je zobaczyć z czystej ciekawości.

źródło mapy: mapy.cz


Luchsstein

Przy granicy niemiecko-czeskiej, koło słupka granicznego nr 4/7 (50°53’34.5″N, 14°20’42.0″E) stoi po stronie niemieckiej kilkumetrowy głaz.

Głaz nosi nazwę „Luchsstein” czyli „Rysi kamień”. Jest to pomnik upamiętniający ostatniego zabitego rysia w Szwajcarii Saksońskiej.

Inskrypcja na kamieniu brzmi:

„Allhier habe ich
Joh. Gottfr. Puttrich
Königl. Förster aus Hinterhermsdorf
einen Luchs mit einem Selbst.-
schuß erlegt ao 1743″

Co w wolnym tłumaczeniu oznacza, że „Tutaj J. G. Puttrich, nadleśniczy z Hinterhermsdorf zabił strzałem rysia w 1743 roku”.

Poniżej płaskorzeźba symbolizująca rysia.


Altarstein

Około półtora kilometra dalej, przy zielonym szlaku turystycznym kolejny głaz (50°53’31.5″N, 14°19’46.5″E).  Zwany jest on „Altarstein” czyli „Kamienny Ołtarz”. Upamiętnia on prześladowanych czeskich protestantów, którzy najprawdopodobniej traktowali ten głaz jako ‚ołtarz’ do obrzędów religijnych.

Po prawej stronie kamienia wyryto inskrypcję:

Hier hielten verfolgte böhmische Protestanten unter Kaiser Ferdinand d. II. um das Jahr 1630 Gottesdienste ab

co w tłumaczeniu oznacza” Tutaj modlili się prześladowani czescy protestanci, za panowania cesarza Ferdynanda II około 1630 roku”

 

Lewa strona natomiast zawiera wykutą w skale listę wszystkich leśniczych nadleśnictwa Hinterhermsdorf od XVII wieku po połowę XX wieku:

„Die Revierverwalter des Hinterhermsdorfer Reviers”:

Haberlein um 1632 H. Schlegel 1855 – 1882
V. Müller 1668 – 1684 A. Plant 1882 – 1893
G. Kühnel 1684 – 1736 R. Sinz 1893 – 1903
G. Puttrich 1736 – 1771 C. v. Egidy – 1903 – 1912
G. Felke 1771 – 1810 J. Hübner 1912 – 1921
E. Rinck 1810 – 1826 E. Schönfelder 1921 – 1931
E. Rudorf 1826 – 1834 Dr. Wobst 1931 – 1943
E. Voigt 1834 – 1845
F. Laube 1845 – 1855

 


 

Triangulacja Królestwa Saksonii – punkt nr 56 – Lilienstein

Góra Lilienstein stojąca na prawym brzegu zakola rzeki Łaby jest jedną z najbardziej charakterystycznych gór stołowych Szwajcarii Saksońskiej. Jej kształt stał się symbolem Parku Narodowego „Sächsische Schweiz”.

Pretekstem mojego wejścia na górę Lilienstein był fakt, że została ona wybrana na punkt podczas XIX-wiecznej Triangulacji Królestwa Saksonii. Jednak okazało się, że ten cel był tylko niewielkim procentem całości pobytu na szczycie, zarówno w sensie czasu jak i przestrzeni 🙂

Na wierzchowinie góry spędziłem prawie dwie godziny, pewnie byłbym dłużej, ale przegoniła mnie zbliżająca się burza. Polecam wejście na nią jako ‚trzeba zobaczyć’ podczas pobytu w Szwajcarii Saksońskiej.



Turystyka na górę Lilienstein sięga początków XVIII wieku. Przykładem jest mapa ‚turystyczna’ z 1756 roku, na której rozrysowano całą wierzchowinę Lilienstein z zaznaczeniem wszystkich ówczesnych atrakcji turystycznych na szczycie góry.


źródło mapy: deutschefotothek.de

Do dnia dzisiejszego atrakcji na szczycie góry jest całkiem sporo. No i przede wszystkim widoki. 🙂



Obelisk Friedricha Augusta.

W dniu 26 lipca 1708 roku przy okazji polowania u podnóża Lilienstein król August Mocny miał się wspiąć na szczyt tej góry. Tradycja mówi, że specjalnie dla tego wejścia ówczesnego władcy została wybudowana ścieżka pośród skał, która istnieje do dzisiaj i zwana jest Südaufstieg.

To wydarzenie zostało upamiętnione postawieniem na szczycie góry obelisku. Dokładna data jego budowy nie jest znana.

źródło rysunku z 1820 roku: hm-noroc.de

W latach 60-tych XX wieku obelisk został zniszczony uderzeniem pioruna, reszta dewastacji była skutkiem wandalizmu. W 2008 roku, w 300 letnią rocznicę postawienia, obelisk został zrekonstruowany.

Oryginalna środkowa część obelisku zawiera ledwo widoczną dziś inskrypcję w języku łacińskim:

Friedericus Augustus, Rex Elector
Saxoniae ut fortunam virtute, ita asperam
Hanc rupem primus superavit accessumque
Faciliorem reddi curavit, A.M. DCC.VIII

 

W wolnym tłumaczeniu napis obwieszczał, że: „Friedrich August, Król i elektor Saksonii w wielką odwagą umiał wznieść się ponad swój los i jako pierwszy pośród swoich przodków wstąpił w te skały udostępniając je innym w roku 1708.


Ze wschodniego krańca góry Lilienstein, gdzie znajduje się obelisk Friedricha Augusta roztacza się jeden z najbardziej znanych widoków w Szwajcarii Saksońskiej na przełom rzeki Łaby.

W dole widoczne miasteczko Bad Schandau.

Widok ze wschodniego krańca góry Lilienstein na wschód i północ.



Wettin Obelisk

16-metrowy obelisk zwany ‚Wettin’ wzniesiony został w 1889 roku przez Club Górski Szwajcarii Saksońskiej na cześć 800-lecia dynastii saskiej Wettinów – jednego z najstarszych książęcych rodów szlachty niemieckiej.

Obelisk stoi w najwyższym punkcie góry Lilienstein (415.2 m n.p.m.). Góruje on nad południową częścią góry Lilienstein.


Z okolic obelisku Wettin, widoki z góry to przede wszystkim Łaba na pierwszym planie w okolicy miasteczka Königstein.



Obelisk triangulacyjny.

Punkt triangulacyjny wyznaczony podczas XIX-wiecznej Triangulacji Królestwa Saksonii znajduje się na skale na zachodnim krańcu góry Lilienstein na wysokości 411.6 m n.p.m.

Co ciekawe, ten punkt triangulacyjny nie został zaznaczony jeszcze na mapie z 1878 roku, na niej bowiem punkt triangulacyjny znajduje się po przeciwnej – wschodniej stronie góry.

 

źródło mapy: deutschefotothek.de

Stary punkt triangulacyjny zachowany jest do dzisiaj:

 

Dopiero mapa z 1908 roku (oraz następne) mają przeniesiony punkt triangulacyjny na obecne miejsce po zachodniej stronie szczytu.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Na miejscu punktu triangulacyjnego (50°55’50.9″N, 14°04’55.4″E) stoją do dzisiaj pozostałości obelisku pomiarowego.

Jedyny wyraźny napis z czasów triangulacji na nim to ‚Station’.


Panoramy z punktu triangulacyjnego na górze Lilienstein.

Widok w kierunku północnym:

Zakole Łaby w okolicy kurortu Rathen:

Widok na zachód:

Zbliżenie na górę Pfaffenstein oraz Děčínský Sněžník na horyzoncie.

Zbliżenie na twierdzę Königstein po dugiej stronie Łaby:



Warto wspomnieć jeszcze o dwóch obiektach związanych z turystyką na górze Lilienstein:


Wieża widokowa.

Drewniana wieża widokowa na Lilienstein miała wysokość 15 metrów i została otwarta w dniu 25 maja 1889 roku. Istniała do lat trzydziestych XX wieku, kiedy to została rozebrana.

źródło rysunku: deutschefotothek.de

Gospoda.

Ppopularność szczytu Lilienstein spowodowała, że praktycznie od samego początku turystyki na tę górę zagospodarowywano ją w zaplecze noclegowo-gastronomicze. Do dnia dzisiejszego na szczycie znajduje się gospoda.

 



Königlich – Sächsische Triangulirung

Triangulacja Królestwa Saksonii

Punkt nr 56 II rzędu (Station 56 – Vermessungspunkt II. Ordnung)

Lilienstein

źródło mapy: de.wikipedia.org

Pozycja GPS punktu triangulacyjnego: 50°55’50.9″N, 14°04’55.4″E

Symulacja panoramy.

 

Punkty osnowy w wyznaczonej z punktem „Lilienstein” sieci triangulacyjnej (wg mapy z 1896 roku):

Nr punktu
Nazwa punktu
odległość w km azymut w stopniach
6 Valtenberg 21.052 40.81
7 Porsberg 15.4821 306.04
8 Schneeberg 15.4368 173.09
52 Grossenberg 13.5735 11.5
53 Ruhebänke 14.1276 59.96
54 Raumberg 18.0007 101.26
55 Zschirnstein 10.7504 141.95
57 Cottaer Spitzberg 8.7597 245.87

odległość i azymut w tabeli wyliczony przez autora wg pozycji GPS punktów osnowy geodezyjnej.

Symulacje panoram: udeuschle.selfhost.pro


Triangulacja Królestwa Saksonii – punkt nr 55 – Großer Zschirnstein

Großer Zschirnstein jest najwyższą górą Szwajcarii Saksońskiej, czyli niemieckiej części Gór Połabskich. Jest typową górą stołową, jej charakterystyczny kształt z ‚siodłem’ pośrodku widoczny jest z wielu miejsc zarówno od strony wschodniej…

..jak i od strony zachodniej.

 

Großer Zschirnstein została wybrana jako punkt nr 55 XIX wiecznej Triangulacji Królestwa Saksonii. W najwyższym punkcie góry o wysokości 561 m n.p.m. postawiony został w 1865 roku obelisk triangulacyjny. Koszt postawienia wynosił 119 ówczesnych marek. Pomiar wysokości góry dokonano 14 lipca 1903 roku – zmierzona wysokość wyniosła wtedy 560 m n.p.m.

źródło fotografii z 1910 roku: tablica informacyjna na szczycie Großer Zschirnstein

źródło mapy: deutschefotothek.de

Obelisk triangulacyjny po II wojnie światowej został zniszczony, zachowała się tylko jego dolna część.

źródło fotografii: tablica informacyjna na szczycie Großer Zschirnstein

Oryginalny obelisk triangulacyjny o wysokości 1.7 metra odtworzono. Dzisiaj prezentuje się on w całej swojej okazałości:

Widoki z punktu triangulacyjnego są całkiem, całkiem 🙂

Widać Děčínský Sněžník – najwyźszy szczyt Gór Połabskich

Niesamowicie ze szczytu prezentuje się kanion przełomu rzeki Łaby…

… oraz dominujący Růžovský vrch – najwyższy szczyt parku narodowego  České Švýcarsko

 

 


Königlich – Sächsische Triangulirung

Triangulacja Królestwa Saksonii

Punkt nr 55 II rzędu (Station 55 – Vermessungspunkt II. Ordnung)

Zschirnstein

źródło mapy: de.wikipedia.org

Pozycja GPS punktu triangulacyjnego: 50°51’16.9″N, 14°10’35.4″E

Symulacja panoramy.

 

Punkty osnowy w wyznaczonej z punktem „Zschirnstein” sieci triangulacyjnej (wg mapy z 1896 roku):

Nr punktu
Nazwa punktu
odległość w km azymut w stopniach
8 Schneeberg 8.3579 214.85
53 Ruhebänke 16.5224 19.88
54 Raumberg 12.0988 65.85
56 Lilienstein 10.7504 321.95
57 Cottaer Spitzberg 15.4231 288.46

odległość i azymut w tabeli wyliczony przez autora wg pozycji GPS punktów osnowy geodezyjnej.

Symulacje panoram: udeuschle.selfhost.pro


Triangulacja Królestwa Saksonii – punkt nr 57 – Cottaer Spitzberg

Cottaer Spitzberg jest niewielkim wzniesieniem (391m n.p.m.) w Szwajcarii Saksońskiej położonym około 9km na południe od miasteczka Pirna.

Wzniesienie to zostało uwiecznione na fotografii z 1923 roku…

źródło fotografii: deutschefotothek.de

… oraz z 1951 roku:

źródło fotografii: deutschefotothek.de

Dotarcie do tego wzgórza wybrałem od nietypowej, jak się okazało strony, mianowicie od południa mając przed sobą do przebycia łąki i pastwiska 🙂

Drogi polne trochę kluczyły to w jedną, to w drugą stronę, jednak na każdej krzyżówce napotykałem stosowne drogowskazy, tak więc zgubić się nie dało. No cóż, to Niemcy, to Szwajcaria Saksońska, żyjąca przecież z turystyki.

Po dotarciu pod wzgórze okazało się, że wybór trasy od południa nie był taki zły. Na końcu łąki natknąłem się na nietypową ‚huśtawkę’, która to spowodowała decyzję na wcześniejszy postój na lunch i odpoczynek 😉

Powodem chęci zdobycia wzniesienia Cottaer Spitzberg był oczywiście fakt, że wybrane zostało one na punkt XIX-wiecznej Triangulacji Królestwa Saksonii.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Szczyt wzgórza Cottaer Spitzberg wieńczy kilkunastometrowej wysokości bazaltowa skała. Przed II wojną światową była ona jeszcze wyeksponowana…

źródło fotografii: deutschefotothek.de

… dzisiaj ginie ona pośród bujnej roślinności. Na szczyt skały wiodą metalowe schodki.

Na szczycie obelisk triangulacyjny (50°53’55.0″N, 13°58’05.0″E). Oraz małe zaskoczenie, gdyż pomimo rosnących na wzgórzu drzew roztacza się stąd całkiem przyzwoity widok.

Obelisk jest po renowacji wykonanej w 2011 roku, tak wyglądał w 2006 roku:

źródło fotografii: wikipedia.org

Podczas renowacji obelisk otrzymał m.in. nowy wieniec.

Co do widoków – myślę że warto było dotrzeć tutaj. Widać kilka innych punktów XIX-wiecznej Triangulacji Królestwa Saksonii, mianowicie: Děčínský Sněžník

… górę Lilienstein (oraz obok twierdzę Königstein)…

… oraz górę Großer Zschirnstein.

A obok obelisku wygodna ławeczka 🙂 …

… z której możemy podziwiać oddalone o 25 kilometrów Drezno.


Ze wzniesienia Cottaer Spitzberg postanowiłem powrócić najkrótszą drogą na asfalt (byłem bowiem rowerem). Po zjeździe do wioski Cotta leżącej pod wzgórzem przy krzyżówce (50°54’20.5″N, 13°58’7.5″E) napotykam jeszcze trzy kamienne krzyże.

 

 


Königlich – Sächsische Triangulirung

Triangulacja Królestwa Saksonii

Punkt nr 57 II rzędu (Station 57 – Vermessungspunkt II. Ordnung)

Cottaer Spitzberg

źródło mapy: de.wikipedia.org

Pozycja GPS punktu triangulacyjnego: 50°53’55.0″N, 13°58’05.0″E

Symulacja panoramy.

 

Punkty osnowy w wyznaczonej z punktem „Cottaer Spitzberg” sieci triangulacyjnej (wg mapy z 1896 roku):

Nr punktu
Nazwa punktu
odległość w km azymut w stopniach
7 Porsberg 13.4756 340.33
8 Schneeberg 15.3325 139.97
9 Kahleberg 23.2089 225.23
55 Zschirnstein 15.4232 108.46
56 Lilienstein 8.7597 65.87
58 Sattelberg 13.2847 194.6
59 Dittershöhe 14.173 237.07
61 Wilisch 15.5255 279.2
62 Gohlig 19.8174 298.4
63 Schlossthurm (Dresden) 23.5946 316.71

odległość i azymut w tabeli wyliczony przez autora wg pozycji GPS punktów osnowy geodezyjnej.

Symulacje panoram: udeuschle.selfhost.pro