Na kamieniach i skałach… – wehikuł czasu

Rodzaje ‚napisów na kamieniach’ można dzielić na różny sposób. Jednym z kryteriów klasyfikacji może być odpowiadanie sobie na pytanie ‚Jak stary jest ten ryt?’. W takim przypadku ogromnym ułatwieniem, a właściwie odpowiedzią wprost na pytanie jest sytuacja, kiedy ryt (lub jego część) jest po prostu wyrytą datą 🙂 Oczywiście przy założeniu, że została ona wykuta w roku, który na niej widnieje…

Wyryte daty na skałach można spotkać w wielu miejscach. Ilekroć napotykam na taką ‚datowaną’ inskrypcje zastanawiam się, czy uda się znaleźć w danej okolicy jeszcze starszą? Co więcej, ciekawość jest tym większa im starsza data jest na kamieniu… bowiem stwierdzenie ‚najstarszy w okolicy’ zamienia się w swoim znaczeniu w region, prowincję, krainę, państwo itd. coraz szerzej patrząc na mapę.

Jaka najstarsza data została wyryta w przeszłości na kamieniu bądź skale? Tego oczywiście nie wiem. Ale mogę wypisać wszystkie znane mi datowane ryty, które zobaczyłem, bądź o których wyczytałem w dostępnych mi źródłach…

W ten sposób powstało poniższe zestawienie. Uporządkowane  chronologiczne – zaczynając od najstarszych ‚datowanych’ rytów. Powstał więc swego rodzaju wehikuł czasu. 🙂

Lista obejmuje tylko ‚datowane’ ryty znajdujące się na otwartej przestrzeni. Miejsca, które odwiedziłem zawierają odnośniki do postów na blogu. Ponieważ ilość moich odwiedzonych miejsc z datami na skałach i kamieniach jest dośc spora, skupiłem się na wypisaniu miejsc z moich dotychczasowych wpisów na blogu, na których wyryte daty są starsze niż 300 lat.

 

Na osobnej stronie „Daty na kamieniach i skałach – uzupełnienie” wypisałem miejsca które wydają mi się interesujące, ale dotychczas ich nie odwiedziłem. Umieszczam tam również spis miejsc, w których nie znalazłem datowanego rytu pomimo informacji, że ponoć taki ryt istnieje.

 



Daty na kamieniach i skałach…

… wehikuł czasu.



XV wiek:


1418

Polska, województwo lubuskie


Data ‚1418’ wykuta na kamiennym krzyżu stojącym przed kościołem w miejscowości Lutynka.

 


1432

Czechy, Labské pískovce, České Švýcarsko


Najstarsza data ‚1432’ upamiętniająca poziom wody na rzece Łabie podczas powodzi w tym roku, wykuta na historycznym wodowskazie w mieście Děčín.

 



XVI wiek:


1501 (MCCCCCI)

Czechy, Góry Stołowe

Data ‚1501’ (wykuta w postaci „MCCCCCI”) w tekście inskrypcji na kamiennym krzyżu stojącym przy drodze łączącej miejscowości Česká Metuje oraz Žďár nad Metují.


1510 (?)

Niemcy, Góry Żytawskie


Pozostałości grodu i klasztoru na górze Oybin – data ‚151[0?]’ wyryta nad wejściem do wykutego w skale obejścia budowli kościoła klasztornego. Czwarta cyfra daty jest nieczytelna, najprawdopodobniej jest to cyfra ‚0’ .

 


1511

Góry Kaczawskie



Data ‚1511’ wyryta na kamiennym krzyżu stojącym na łące przy drodze łączącej Siedlęcin i Strzyżowiec.


1515

Niemcy, Góry Żytawskie


Pozostałości grodu i klasztoru na górze Oybin – data ‚1515’ wyryta wewnątrz wykutego w skale obejścia od południa budowli kościoła klasztornego.

 


1534

Czechy, Góry Łużyckie


Najstarsza z dat – ‚1534’ jaką można znaleźć pośród wielu rytów znajdujących się w miejscu zwanym „Valdštejnská skála” w Górach Łużyckich.


1550

Polska, Pogórze Kaczawskie


Skała z płaskorzeźbą i wyrytą datą ‚1550’ w miejscowości Jerzmanice Zdrój.


1553

Czechy, Labské pískovce, České Švýcarsko

Najstarsza z szeregu wykutych dat – 1553 – na jednej ze ścian w pozostałościach zamku Falkenštejn w Czeskiej Szwajcarii.

 


1555 (?)

Czechy, Góry Łużyckie


Data ‚1555’ (prawdopodobna, ostatnie dwie cyfry nieczytelne) wykuta na granicznej skałce koło miejscowości Horní Kamenice.

 


1558

Czechy, Labské pískovce, České Švýcarsko


Data ‚1558’ wykuta na skale wewnątrz jednego z największych nawisów skalnych w Czechach, zwanego Převis Kůlna.

 


1558

Czechy, Labské pískovce, České Švýcarsko

Data „1558” na skalnej ścianie zwanej „Taborowy Kocioł„.

 


1559

Czechy, Jestřebí hory


Dwa kamienie graniczne z wyrytą datą ‚1559’ oraz herbami w tzw. Zadnim Lesie.

 


1562

Czechy, Český ráj, Příhrazské skály

Drábské světničky – data wyryta u podstawy jednej ze skał, przyczyna jej umieszczenia nie została do dzisiaj jednoznacznie określona.
W związku z ogromną popularnością turystyczną tego miejsca ryt z datą ‚1562’ obecnie jest przykryty piaskiem przez archeologów w celu ochrony przed dewastacją.

 


1564

Czechy, Labské pískovce, České Švýcarsko


Data ‚1564’ wykuta po prawej stronie przy wejściu do skalnej piwniczki wewnątrz jednego z największych nawisów skalnych w Czechach, zwanego Převis Kůlna.

 


1565

Czechy, Niemcy, Góry Łużyckie


Data ’24 lipca 1565′ na zachowanych kamieniach rybackich w miejscowościach Hartau oarz Hrádek nad Nisou.

 


1573

Czechy, Český ráj, Příhrazské skály

Data ‚1573’ wykuta na jednej ze ścian w miejscu zwanym Drábské světničky.

 


1574

Polska, Góry Stołowe


Kamień graniczny z datą ‚1574’ stojący przy drodze Hugona.

 


1574

Polska, Góry Stołowe

Słup graniczny z wyrytą datą ‚1574’ znajdujący się w miejscowości Szczytna w rejonie tzw. Szubienicznych Domków.

 


1576

Polska, Góry Stołowe


Data ‚1576’ wykuta na jednym z dwóch głazów na szczycie skały „Fotel Pradziada” na Szczelińcu Wielkim.

 


1577

Polska, Brama Lubawska

Data 1577 wyryta na kamieniu granicznym koło miejscowości Błażkowa.


1579

Polska, Góry Stołowe


Kamienny słupek graniczny z datą ‚1579’ stojący przy drodze krajowej nr 8 w miejscowości Szczytna (Borowina).

 


1591

Polska, Góry Stołowe


Wykuta data ‚1591’ na głazie na obecnej granicy polsko-czeskiej (przy znaku granicznym nr 247/4). Miejsce dawnego trójstyku granic dóbr.

 



XVII wiek:


1609

Polska, Rudawy Janowickie

Kamień graniczny z wyrytą datą ‚1609’ przy drodze „Kammweg” (obecnie niebieski szlak turystyczny) pomiędzy Skalnikiem a Przełęczą Rudawską.


1616

Czechy, Labské pískovce, České Švýcarsko


Najstarsza zachowana data ‚1616’ upamiętniająca niski poziom wody na rzece Łabie, wykuta na tzw. ‚Głodowym Kamieniu’ (Hladový kámen) w mieście Děčín. Starsze daty, które były wykute wykute na tym głazie – 1417 oraz 1473 zostały całkowicie zatarte i nie zachowały się do dnia dzisiejszego.

 


1616

Polska, Góry Stołowe


Data ‚1616’ wyryta na tzw. Głazie Trzech Krzyży na obecnej granicy polsko-czeskiej (na głazie stoi słupek graniczny III/173).

 


1619

Polska, Góry Stołowe


Kamień graniczny z datą ‚1619’ znajdujący się na dzisiejszej granicy powiatów kamiennogórskiego i wałbrzyskiego nieopodal przełęczy Strażnicze Naroże.

 


1623

Czechy, Český ráj, Příhrazské skály

Data ‚1623’ wykuta na jednej ze ścian w miejscu zwanym Drábské světničky.

 


1625

Czechy, Český ráj, Příhrazské skály

Data ‚1625’ wykuta na jednej ze ścian w miejscu zwanym Drábské světničky.

 


1628

Polska, Góry Bystrzyckie


Data 1628 w inskrypcji na krzyżu Eliasza Lachnita stojącym przy drodze między Międzylesiem i Lesicą.


1632

Czechy, Czeska Szwajcaria

Data 1632 w inskrypcji wyrytej w nawisie skalnym zwanym „Balzerovo ležení„. Tekst całej inskrypcji najprawdopodobniej został wykuty przez grupę osób obozującą tutaj w tymże roku i jest uważany za najstarszy wykuty napis typu ‚na pamiątkę pobytu…” w Czechach.

 


1636

Polska, Góry Orlickie


Dwa kamienne słupki graniczne z datą ‚1636’ na obecnej granicy polsko-czeskiej na zboczu góry Orlica .

 


1644

Polska, Góry Stołowe


Data ‚1644’ wyryta na boku górnej części Krzyża Marty. Prawdopodobnie jest to data wykucia tego krzyża.

 


1644

Polska, Góry Stołowe


Data ‚1644’ wyryta na głazie leżącym przy Praskim Trakcie. Duża część głazu jest obecnie zniszczona, widoczne są tylko piersze dwie cyfry ‚1 6’.

autor zdjęcia głazu przed zniszczeniem: Marek Kledzik

 


1657

Czechy/Niemcy, Góry Łużyckie


Najstarsza data ‚1657’ z szeregu wykutych dat na granicznej skałce zwanej „Trojhran / Dreiecker” na dzisiejszej granicy czesko-niemieckiej w Górach Łużyckich.


1662

Polska, Góry Bystrzyckie


Data ‚1662’ na głazie granicznym nieopodal Zamkowej Kopy w Górach Bystrzyckich.

 


1662

Czechy, Jestřebí hory

Data ‚1662’ na dwóch głazach i skale znajdujących się na granicy dóbr przebiegającej na zboczach wzniesienia Hradiště na wschód od miejscowości Radvanice.

 


1665

Polska, Karkonosze


Skalny Stół – Znak graniczny z datą ‚1665’ określający dawną granicę dóbr rodu Schaffgotsch, obecnie zniszczony (widoczne tylko pierwsze dwie cyfry ‚1 6’ daty).

 


1666

Czechy, Jestřebí hory


Dwa głazy (kamienie graniczne) z wyrytą najstarszą datą ‚1666’ w rejonie  Čížkovy kameny w Górach Jastrzębich.

 


1668

Polska, Góry Izerskie


Kamień Preusslera  w Szklarskiej Porębie.

 


167(?)

Polska, Góry Stołowe


Przypuszczalnie data ‚167(?)’ (ostatnia cyfra jest całkowicie zatarta) wyryta na skałce znajdującej się na zachodnim zboczu góry Róg w Zaworach.

 


1672

Czechy, Český ráj, Příhrazské skály

Data ‚1672’ wykuta na jednej ze ścian w miejscu zwanym Drábské světničky.

 


1680

Czechy, Góry Łużyckie

Data 1680 na głazie trójgranicznym w miejscu zwanym „U Trzech Panów (U trí pánu)”. Na dwóch zachowanych kamieniach granicznych w pobliżu widnieją daty „1686” oraz „1688”.

 


1681

Niemcy, Góry Żytawskie

Wykuty ‚podpis’ z datą 1681 pod wykutą tablicą na skale upamietniającą pobyt księcia elektora Saksonii.

 


1685

Czechy, Czeska Szwajcaria

Data 1685 wykuta na skale przy ruinach Dolskiego Młyna.

 


1695

Czechy, Český ráj

Znak graniczny z datą ‚1695’ wykuty na skale w miejscu zwanym „Cerná louže” w rejonie Maloskalská Drábovna.

 


1696

Czechy, Czeska Szwajcaria


Data 1696 wykuta na skale przy obecnej drodze rowerowej nr 21 łączącej miejscowości Všemily i Kunratice. Ryt najprawdopodobniej związany z powstaniem tej drogi.

 


1698

Czechy, Góry Łużyckie

Data 1698 wykuta w pozostałościach dawnego grodu zwanego „Chřibský hrádek„.

 


1700

Polska, Góry Stołowe

Data 1700 wykuta na jednym z bloków kamiennych wewnątrz źródła znajdującego się za kaplicą św. Anny koło Chełmska Śląskiego.

 


XVIII wiek:


1701

Czechy, Český ráj, Příhrazské skály

Data ‚1701’ wykuta na jednej ze ścian w miejscu zwanym Drábské světničky.

 


1702

Czechy, Labské pískovce, České Švýcarsko

Najstarsza z dat – „1702” wykuta wewnątrz nawisu skalnego zwanego „Nawis Wojowników (Převis Válečníků)„.

 


1705

Czechy, Jestřebí hory


Głaz (kamień graniczny) z wyrytą datą ‚1705’ na dzisiejszej granicy polsko-czeskiej w pobliżu słupka granicznego 253/2 na zboczu Jańskiego Wierchu.

 


1706

Czechy, Jestřebí hory

Data ‚1706’ na głazie oraz na skale znajdujących się na granicy dóbr przebiegającej na zboczach wzniesienia Hradiště na wschód od miejscowości Radvanice.

 


1716

Polska, Góry Stołowe

Wyryta data odnowienia linii granicy dóbr wyryta w kilku miejscach – w okolicach Batorówka ; Skała Józefa ; Hanula.

 


cdn.


 

Reklamy