Słupek graniczny nr 1123

Idąc sobie granicą polsko-czeską w Górach Złotych docieram na przełęcz pomiędzy Jawornikiem Wielkim i Jawornikiem Małym. Tutaj przy słupku nr III/7 granica zmienia kierunek pod kątem ostrym, tworząc swego rodzaju ‚klin’ na terytorium Polski.

źródło mapy: statnihranice.cz

Kilkadziesiąt metrów od tego załamania granicy, po stronie polskiej stoi jeszcze jeden słupek.

Nie znajduje się on w linii obecnej granicy, jednak dokładnie przyglądając się jemu można dostrzec resztki malowania identycznego jak słupków granicznych.

Ledwo bo ledwo ale można też wypatrzeć na tym starym słupku ślady namalowanej litery ‚P’…:

… oraz ‚CS’:

Czyli był to słupek granicy polsko-czechosłowackiej. Co więcej, na dole słupka tuż przy ściółce leśnej wykuty numer ‚1123’.

Mapa topograficzna z 1880 roku pokazuje, że słupek nr 1123 stał na załamaniu granicy na przełęczy między Jawornikami.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Pozostało tylko dowiedzieć się dlaczego ten stary słupek graniczny stoi dziś kilkadziesiąt metrów od granicy 🙂


Odpowiedź znalazłem w archiwach – w tym miejscu w 1958 roku nastąpiła niewielka wymiana gruntów w ramach korekty granicy polsko-czechosłowackiej. Co umieszczono w ówcześnie sporządzonym wykazie zmian przebiegu linii granicy pod pozycją nr 53.

„W rejonie p.Złoty Stok (…) wiedzie nowo projektowana linia granicy od podwójnego znaku Nr 10/14 po skraju drogi do znaku Nr 12/2; tak aby droga przypadła PRL” – „PRL otrzymuje 0,1 ha”

źródło dokumentu: archiwum MSZ

Zmiana przebiegu granicy była na tyle niewielka, że dopiero po przeczytaniu tego fragmentu dokumentu z archiwum dostrzegłem ją na mapie z 1930 roku z tą samą numeracją słupków granicznych zastosowaną w wykazie zmian. Obecna granica idzie przy drodze zaznaczonej na tej mapie na prawo równolegle do zaznaczonej granicy pomiędzy słupkami nr 11 i 12.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Ostatecznie wątpliwości rozwiewa dokładna przedwojenna mapa graniczna z zaznaczoną drogą oraz wszystkimi słupkami od 10/14 do 12/2 wspomnianymi w wykazie zmian przebiegu granicy.

źródło mapy: archiwum SG

Słupek nr 12 na powyższych dwóch mapach to ten sam co zaznaczony jako 1123 na mapie z 1880 roku. Po nałożeniu fragmentu przedwojennej mapy granicznej na obecną mapę graniczną widać wyraźnie dokonaną zmianę granicy.

Słupek nr 1123 wyznaczał granicę do 1958 roku po czym po korekcie linii granicznej został „zapomniany” i do dziś stoi w swoim starym miejscu.

I bardzo dobrze, bo o ile mi wiadomo wszystkie słupki zostały usunięte ze starych miejsc przebiegu granicy gdzie nastąpiła korekta granicy polsko – czechosłowackiej w 1958 roku.

Nie licząc zachowanych znaków na starej granicy sprzed 1958 roku, które były wykute na skałach (np. na górze Kocierz w Karkonoszach), wyglądałoby, że ten słupek z wykutym numerem 1123 jest…

prawdopodobnie jedynym zachowanym słupkiem stojącym w oryginalnym miejscu przebiegu granicy polsko-czechosłowackiej sprzed korekty w 1958 roku. Co cenniejsze, na słupku zachowany jest oryginalny numer z XIX-wiecznej numeracji granicy.

 


Posiadając już niezbędną wiedzę o słupku nr 1123 nadarzyła się okazja by pojechać ponownie w to miejsce i poczynić kilka dodatkowych obserwacji.

Zdjęcie słupka III/7 od południa z zaznaczoną obecną linią graniczną (kolor niebieski) oraz linią graniczną sprzed 1958 roku (kolor czerwony). Z lewej strony (w powiększeniu) lokalizacja słupka nr 1123.

Na szczycie słupka III/7 oprócz namalowanego obecnego przebiegu linii granicznej widać wykuty inny przebieg. Nie jest on jednak zbieżny z przebiegiem granicy w tym miejscu sprzed korekty, tak więc słupek III/7 musiał być przeniesiony w to miejsce po 1958 roku (i zastąpił słupki zaznaczone jako 12/1 i 12/2 na przedwojennej mapie granicznej).

Przy słupku 6/21, po jego prawej stronie (patrząc w stronę słupka III/7) widać wyraźnie niwelację terenu zbieżną ze starą linią granicy (kolor czerwony) w stronę słupka nr 1123. Kolor niebieski – obecna linia granicy.

 

Reklamy

Ruženec (Rosenkranz) [zn.]

Przełęcz Różaniec (50°24’12.5″N 16°52’16.5″E) jest najniżej położonym przejściem w głównym grzbiecie Gór Złotych – 583m n.p.m.

Tędy w XVI wieku prowadziła najdogodniejsza droga ze Złotego Stoku do osad leżących nad rzeką Biała Lądecka. Znaczenie tego traktu zmalało po 1855 roku, kiedy powstała droga pomiędzy Złotym Stokiem i Lądkiem-Zdrój przez przełęcz Jaworową. Jednak aż do 1945 roku była to ciągle ważna droga lokalna, której ruch nie był niczym zmącony wytyczoną w międzyczasie granicą.

Z tą drogą nierozerwalnie związana została osada Rosenkranz która powstała przy przełęczy – w 1869 roku liczyła ona 63 mieszkańców w 11 domach.

źródło mapy: historic.place

W osadzie zaraz przy granicy znajdował się kościół i funkcjonowała gospoda.

źródło mapy granicznej: Archiwum SG

Tuż przed wybuchem II wojny światowej ludność w osadzie Rosenkranz zmalała do 34 osób. Po wojnie wysiedlono ludność niemiecką a granica (i w konsekwencji droga przez Przełęcz Różaniec) została zamknięta na prawie 50 lat…

Ludność w osadzie Rosenthal (przemianowanej po wojnie na Ruženec) od początku istnienia wsi żyła z drogi i turystów nią podążających. Uszczelnienie granic i problemy z zasiedlaniem przy granicy spowodowało, że wieś przestała fizycznie istnieć juz na początku lat pięćdziesiątych XX wieku, co widać na zdjęciu lotniczym i mapie z tego okresu.

źródło zdjęcia lotniczego: kontaminace.cenia.cz

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz


Dzisiaj z dawnej zabudowy wsi ostał się tylko jeden dom.

Pozostałe domostwa to już tylko wspomnienie.

Po kościele i gospodzie dzisiaj ani śladu.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Jednak ciągle w gąszczach zarośli można wynaleźć ślady, że kiedyś mieszkali tu ludzie.


fragmenty tekstu na podstawie: tablica informacyjna na przełęczy Różaniec

źródło starych fotografii: zanikleobce.cz

Topograficzne porządki… Smrk kontra Travná hora

Jesienna pora sprzyja porządkowaniu rzeczy z ostatniego roku, oprócz archiwum zdjęć poświęciłem trochę czasu na spojrzenie w zapisy tras z moich wędrówek.

Góry Złote (Rychlebské hory) – jak już kilkakrotnie pisałem, mapy geoportalu czeskiego pokazują, że Travná Hora jest wyższa od dotychczas uznawanego za najwyższy Smrk. Ale wiem, że z mapami bywa różnie. Wiosną 2013 byłem na wierzchołku Smrk, kilka miesięcy potem byłem na wierzchołku Travnej Hory. W obu wędrówkach mialem włączony zapis z wysokościomierza barometrycznego i w obu przypadkach przechodziłem przez te same miejsca – więc mam punkty referencyjne do pomiaru różnic wysokości na wysokościomierzu. Wybrałem jeden z nich: słupek graniczny III/45 bo pozycja w obydwu wędrówkach jest w tym miejscu identyczna. Wyniki wysokościomierza różnicy wysokości względnej w odniesieniu do wysokości przy tym słupku granicznym to:

Smrk: +4 metry

Travná hora: +5 metrów

Różnica odczytanej wysokości jest w granicach błędu mojego wysokościomierza, więc trudno jednoznacznie wywnioskować, który szczyt jest wyższy.

Aktualizacja 2015-09-30: Oznaczenie wysokości 1128m n.p.m. szczytu  Travná Hora zostało usunięte na mapie czeskiego geoportalu w 2015 roku…

 

 

Topograficzne porządki najwyższych wierzchołków mezoregionów Sudetów.

ostatnia aktualizacja wpisu: 2017-09-12

Już jakiś czas temu, realizując Projekt-2013 zauważyłem na warstwicach map topograficznych, że niektóre szczyty zaliczane do Koron wcale nie są tymi najwyższymi w mezoregionach. Zacząłem wgryzać się dokładnie w mapy i dostępne informacje szukając tych fizycznie najwyższych wierzchołków.

Ten wpis, na bieżąco aktualizowany o ciągle nadchodzące nowe informacje, zbiera w jednym miejscu dotychczasowe rezultaty poszukiwań.

 


Góry Kaczawskie

  • powszechnie uznawaną najwyższą górą w Górach Kaczawskich (i reprezentowaną w Koronach górskich) jest Skopiec (50°56′39.7″N 15°53′05.8″E).
  • wg wysokości i warstwic podawanych na mapie topograficznej geoportalu wynika:
    • góra Baraniec 720,3m n.p.m. (50°56’27.0″N, 15°53’03.4″E) wierzchołek położony 400 metrów na południe od góry Skopiec jest od niego wg mapy 2 metry wyższy
    • góra Maślak 720m n.p.m. (50°56’37.4″N, 15°52’21.8″E) wierzchołek położony 850 metrów na zachód od góry Skopiec jest od niego wg mapy 2 metry wyższy (według warstwic)

 

  • Moje pomiary wysokościomierzem barometrycznym tych trzech szczytów zrobione 4 maja 2014 wykazały, że najwyższą w Górach Kaczawskich jest Maślak. Wyniki względnej różnicy wysokości pomiędzy nimi wyniosły:
    • Baraniec: +1 metr wysokości więcej niż Skopiec.
    • Maślak: +5 metrów wysokości więcej niż Skopiec
  • analiza zakupionych w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej numerycznych map wysokościowych wykazała, że wysokości tych szczytów w ich najwyższym punkcie są następujące:

Maślak: 722.91m n.p.m. (50°56’37.8″N, 15°52’22.3″E)

Skopiec: 720.48m n.p.m. (50°56’38.3″N, 15°53’04.8″E)

Baraniec: 719.86m n.p.m. (50°56’27.0″N, 15°53’03.8″E)

Numeryczne mapy wysokościowe są z wiarygodnego źródła (CODGiK), dlatego należy uznać, że:

Najwyższym szczytem Gór Kaczawskich jest Maślak.

 

.


Góry Bardzkie

  • powszechnie uznawaną najwyższą górą w Górach Bardzkich (i reprezentowaną w Koronach górskich)jest Kłodzka Góra (50°27’05.7”N 16°45’11.7”E).
  • wg wysokości i warstwic podawanych na mapie topograficznej geoportalu wynika, że Szeroka Góra 765m n.p.m. (50°27’13.7″N, 16°45’30.6″E) wierzchołek położony 450 metrow na wschód od Kłodzkiej Góry jest od niej wg mapy 3 metry wyższy.

 

  • Moje pomiary z 27 maja 2015 potwierdziły, że Szeroka Góra jest najwyższą w Górach Bardzkich (ze zmierzoną wysokością 766m n.p.m. w najwyższym punkcie), dodatkowo zmierzona wysokość Kłodzkiej Góry wynosi 758m n.p.m.
  • z komentarza otrzymanego od ‚ ingvarek‚ należy dodać, że wysokości powyższych szczytów według Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii wynoszą:
    • Kłodzka Góra – 757,1 m n.p.m.
    • Szeroka Góra – 766,1 m n.p.m.
  • analiza zakupionych w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej numerycznych map wysokościowych wykazała, że wysokości tych szczytów w ich najwyższym punkcie są następujące:

Kłodzka Góra: 757.07m n.p.m. (50°27’06.0″N, 16°45’11.6″E)

Szeroka Góra: 766.09m n.p.m. (50°27’13.2″N, 16°45’30.5″E)

Numeryczne mapy wysokościowe są z wiarygodnego źródła (CODGiK); wyniki odczytane z map są zbieżne z informacją z GUGiK, dlatego należy uznać, że:

Najwyższym szczytem Gór Bardzkich jest Szeroka Góra.

.


Góry Bystrzyckie

Z racji niejednolitego nazewnictwa na mapach tego rejonu w opisie przyjąłem nazwy: Jagodna (wierzchołki północny i południowy) z podaniem ich współrzędnych geograficznych.

 

  • powszechnie uznawaną najwyższą górą w Górach Bardzkich (i reprezentowaną w Koronach górskich) jest Jagodna (wierzchołek południowy) (50°15’08.5”N 16°33’53.2”E).
  • warstwice na mapie topograficznej geoportalu pokazują, że wierzchołek północny wierzchowiny Jagodnej (50°15’39.6″N, 16°33’38.2″E) jest wyższy.

  • Moje pomiary wysokościomierzem barometrycznym zrobione 14 maja 2015 roku wykazały, że wierzchołek północny wierzchowiny Jagodnej jest o 9 metrów wyższy od położonego 1 kilometr dalej wierzchołka południowego.
  • z komentarza otrzymanego od ‚ ingvarek‚ należy dodać, że wysokości powyższych szczytów według Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii wynoszą:
    • Jagodna (wierzchołek południowy 50°15’08.5”N 16°33’53.2”E) – 977,7 m n.p.m.
    • Jagodna (wierzchołek północny 50°15’39.6″N, 16°33’38.2″E) – 985,0 m n.p.m.
  • analiza zakupionych w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej numerycznych map wysokościowych wykazała, że wysokości tych szczytów w ich najwyższym punkcie są następujące:

Jagodna – wierzchołek północny: 985.23m n.p.m. (50°15’39.8″N, 16°33’37.9″E)

Jagodna – wierzchołek południowy: 977.94m n.p.m. (50°15’09.0″N, 16°33’51.8″E)

 

Numeryczne mapy wysokościowe są z wiarygodnego źródła (CODGiK); wyniki odczytane z map są zbieżne z informacją z GUGiK, dlatego należy uznać, że:

Najwyższym szczytem w Górach Bystrzyckich jest Jagodna (wierzchołek północny 50°15’39.8″N, 16°33’37.9″E) .

.


Góry Złote (Rychlebské hory)

  • powszechnie uznawaną najwyższą górą w Górach Złotych (i reprezentowaną w Koronach górskich) jest Smrk (50°13’46.4″N, 17°02’02.2″E).
  • Travná hora 1128,4m n.p.m. (50°13’7.0″N, 17°0’56.2″E) wierzchołek położony 1,8 kilometra na południowy-zachód od Smrk jest ma wg mapy czeskiego geoportalu z 2013 roku wysokość 1128.4m n.p.m., podczas gdy Smrk w najwyższym punkcie ma oznaczoną wysokość 1126.7m n.p.m.

  • Moje wyniki porównania odczytu wysokości wysokościomierzem barometrycznym obydwu wierzchołków w 2013 roku wykazały, że Travná hora jest wyższa o 1 metr, jednak różnica wysokości jest w granicach błędu wysokościomierza, więc ten amatorski pomiar nie jest jednoznaczny.
  • W 2015 roku na czeskim geoportalu usunięto wysokość 1128m n.p.m. z wierzchołka szczytu Travná hora…

2013:

2015:

.


Góry Stołowe

  • Skalniak położony jest 2km na południowy-zachód od Szczelińca Wielkiego. Warstwice na mapie topograficznej geoportalu prowadzą na wierzchołek Skalniaka na wysokość ok. 924m n.p.m., podczas gdy Szczeliniec Wielki ma wierzchołek oznaczony na wysokości 919,2m n.p.m (a patrząc na warstwice, dochodzą one do 920m n.p.m.).

 

  • Pomiar wysokości na szczycie Skalniak dokonany przeze mnie wysokościomierzem barometrycznym19 maja 2015 roku wykazał, że Skalniak jest wyższy od repera na Szczelińcu Wielkim o 3 metry. Zmierzona wysokość Skalniaka wynosi 922 m n.p.m., jednakże:
  • analiza zakupionych w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej numerycznych map wysokościowych wykazała, że wysokości tych szczytów w ich najwyższym punkcie są następujące:

Skalniak: 919.67m n.p.m. (50°28’20.4″N, 16°19’16.2″E)

Szczeliniec Wielki: 921.73m n.p.m. (50°29’05.6″N, 16°20’27.6″E)

Numeryczne mapy wysokościowe są z wiarygodnego źródła (CODGiK), dlatego należy uznać, że:

Najwyższym szczytem Gór Stołowych jest Szczeliniec Wielki ale jego powszechnie podawana wysokość jest błędna.


Wzgórza Bielawskie

  • Wzgórza reprezentowane w Koronie Sudetów Polskich przez wzgórze Wrona o wysokości 456m n.p.m.
  • Wzgórze w tym paśmie, oznaczane na niektórych mapach jako Wacławka (niemiecka nazwa „Wenzel Koppe”; a wg nazewnictwa z Monitora Polskiego 1954 nr 38 poz. 516 – „Działynia”) ma wysokość 474m n.p.m. (czyli jest 18 metrów wyższe niż Wrona)


Kotlina Kłodzka (Wysoczyzna Międzylesia)

  • Region reprezentowany w Koronie Sudetów Polskich przez wzgórze Sikornik o wysokości 549,9m n.p.m.
  • Bezimienne wzgórze położone około 1,5km na wschód od Sikornika (miejsce nazywane jest Trzy Dworki) ma wysokość w swoim największym punkcie – 557m n.p.m.


źródło map: geoportal.gov.pl; geoportal.cz; Sygnatura

Travná Hora

Naładować akumulatory – to hasło przyświeca wszystkim w aktywnym (choć też i nie tylko) wypoczynku.
Akumulatory u mnie najlepiej i najszybciej się ładują kiedy powracam do ulubionych miejsc po czym przez kilka godzin wszelkie plany dalszych celów podczas wędrówki schodzą na niższy priorytet i następuje tzw.  szwędanie wśród skałek, truptanie po ścieżkach bądź szuranie w lesie 🙂
Dzien wczesniej zrobiłem to w Górach Stołowych po dotarciu do Głazu Trzech Krzyży (co nie przeszkodzilo poźniej zaliczyć jeszcze 4 wierzchołów Korony tego dnia).

Teraz nie mogłem nie wrócic w Góry Bialskie i Złote.

Zanim nastąpiła ‚pora relaksu’ miałem jednak jeden cel – Travná hora (50°13’7.0”N, 17°0’56.2”E), która na mapie czeskiego geoportalu miała oznaczoną wysokość 1128m n.p.m. Oznaczałoby to, że jest to najwyższy wierzchołek mezoregionu Rychlebské hory, odbierając o cały metr Koronę pobliskiemu szczytowi Smrk przez wiele lat uznawanego za wyższy.

(Aktualizacja 2015-09-30: na mapie czeskiego geoportalu w 2015 roku usunięto oznaczenie wysokości 1128m n.p.m. na wierzchołku Travná hora…)

Po powrocie do domu dokonałem porównania odczytów wysokościomierza z pobytu na Trawnej Horze i wcześniejszej wyprawy na pobliski szczyt Smrk. Podsumowanie porównania wysokości jest tutaj  🙂

 

A potem juz totalny ‚reset’ na Przełęczy Trzech Granic powiązany z obiadem oraz kibicowaniem zawodnikom na trasie trwających w tym czasie zawodów MTB.