Karlsfried

Dzisiejsza droga S132 przecinająca po stronie niemieckiej północno-wschodnią część Gór Łużyckich, prowadząca od Zittau na południe w stronę Czech, od wieków miała duże znaczenie. W jej środkowej części przebiegu przez pasmo gór, kilkadziesiąt metrów od drogi można odnaleźć ślad ważności tej trasy w czasach średniowiecza…

 


Zamek Karlsfried został założony w 1357 przez Karola IV. Miał on na celu zapewnienie bezpieczeństwa oraz poboru opłat na przebiegającym obok niego ważnym szlaku lądowym – tzw. Drodze Żytawskiej z Zittau poprzez Eichgraben do Lückendorf.

Wygląd zamku według K. Brantly z 1836 roku

Zamek był oblegany dwukrotnie, w 1421 i 1424 roku przez husytów. Od 1441 roku zamek zburzono aby położyć kres rabunkoej działalności rycerza Jana z Vartenberka, który rezydowal w zamku. Od tego czasu zamek pozostawał w ruinie przez dziesięciolecia powoli rozbierany przez okolicznych mieszkańców.

Rekonstrukcja zamku według J. Scholze z 1909 roku

Plan zamku według J. Scholze z 1909 roku


W miejscu dawnego zamku (50°50’05.0″N, 14°47’33.0″E) dziś pozostały nieliczne fragmenty murów, szczególnie dolnej części wieży.

Plan ruin zamku według R. Gurllita z 1906 roku

 

Teren zamku został w 2015 roku oczyszczony z roślinności, a porastające cypel zamkowy drzewa zostały wycięte. Przez to pozostałości po zamku zostały odsłonięte i zyskały na atrakcyjności do odwiedzenia tego miejsca.

 


źródło planów i rysunków: spolecnostlh.cz

Popova skála

Ta potężna piaskowcowa grupa skalna wybijająca się ponad linię drzew widoczna jest z wielu miejsc w północno-zachodniej części Gór Łużyckich (Żytawskich).

Popova skála (niemiecka nazwa Pfaffenstein) 565 m n.p.m. stoi na szczycie góry o tej samej nazwie. Prowadzi na nią niebieski szlak.


Zanim dotrę do skały staram się najpierw odnaleźć jakieś ślady po stojącej dawniej koło skały małej chatki zwanej Hugo-hütte.

źródło fotografii: zanikleobce.cz

Pod jedną za skał w okolicy zauważam regularnie ułożone z głazów w prostokąt pozostałości z resztkami cegieł.

Czyżby to tutaj stała Hugo-hütte? Odnalezione miejsce zgadza się z lokalizacją chatki zaznaczonej na przedwojennej mapie.

źródło mapy: deutschefotothek.de


Sama Popowa Skała to wybitna dominanta w okolicy (50°49’31.5″N, 14°48’48.0″E). Nic dziwnego że jej walory widokowe dostrzeżono juz dawno, szczyt skały dla turystów dostępny jest już bowiem od 1904 roku, kiedy to założono metalowe schody i balustrady.



Na początku lat 30-tych XX wieku najwyższy blok skalny groził zawaleniem, w związku z czym został on obmurowany.

Na podmurówce zachowała się data z tym związana.

Skały nie przysłaniają żadne drzewa, w związku z tym widok ze niej jest w każdym kierunku i najdalej sięga aż pod grzbiet Karkonoszy. Koniecznie trzeba tam się wybrać przy dobrej widoczności.


Triangulacja Królestwa Saksonii – punkt nr 39 – Strassberg

Jestem w północno-zachodniej części Gór Łużyckich, zwanych też Górami Żytawskimi. Jednym z zaplanowanych celów podczas całodniowego łażenia po okolicy jest wejście na górę Strassberg.

Wędrówkę rozpocząłem z czeskiej miejscowości Hrádek nad Nisou idąc wzdłuż granicy czesko-niemieckiej. Po dotarciu do Czeskiej Bramy, która znajduje się u podnóża góry Strassberg decyduję się na wariant podejścia bez szlaku od granicy czesko-niemieckiej. Początkowo jest to nieużywana od dłuższego czasu droga leśna…

… po czym następuje podejście ostro pod górę ledwo widoczną ścieżką.

Idąc takim wariantem trasy mam okazję zobaczyć jak wygląda cel wyprawy od dołu. 🙂 Całkiem pokaźna skałka. Jeszcze tylko trzeba znaleźć przejście by się wdrapać na brakujące w pionie 30 metrów do widocznego tarasu widokowego.

Skała ta nosi nazwę „Lisia Ambona” („Fuchskanzel”). Została wybrana na punkt geodezyjny podczas XIX-wiecznej Triangulacji Królestwa Saksonii.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Nazwa punktu geodezyjnego – Strassberg pochodzi od nazwy góry, na której znajduje się Lisia Ambona. Nie jest to jednak najwyższy punkt tej góry.

fuchskanzel_obelisk

Na obelisku zachowane są uchwyty służące do umocowania instrumentów triangulacyjnych.fuchskanzel_obelisk_gora

fuchskanzel_obelisk_tyl

Z Lisiej Ambony roztacza się do dnia dzisiejszego widok na obecny rejon trójstyku polsko-czesko-niemieckiego.



Wierzchołek góry  Strassberg, od którego wziął nazwę punkt geodezyjny na Lisiej Ambonie, znajduje się około 150 metrów dalej w lesie.

źródło mapy: opentopomap.org

Na wierzchołku znajduje się sporej wielkości głaz. Widoków oczywiście stąd żadnych, las wszystko przesłania.


Na zakończenie jedno spostrzeżenie. Na przykładzie obelisku geodezyjnego Strassberg widać rozpoczętą w ostatnim czasie rewitalizację miejsc związanych z XIX-wieczną Triangulacją Królestwa Saksonii. Poniżej zdjęcie porównujący obecny wygląd obelisku z tym jak on wyglądał przed laty:

źródło zdjęcia po lewej: de.wikipedia.org

Podobną rewitalizacje (porównując stan obecny ze zdjęciami w Internecie) przeszło już kilka innych obelisków, które odwiedziłem. Akcja warta pochwały, oby odnowione punkty uchroniły się przed wandalizmem jak najdłużej.


 

Königlich – Sächsische Triangulirung

Triangulacja Królestwa Saksonii

Punkt nr 39 II rzędu (Station 39 – Vermessungspunkt II. Ordnung)

Strassberg

źródło mapy: de.wikipedia.org

Pozycja GPS punktu: 50°49’52.6″N 14°47’45.4″E

Symulacja panoramy.

Punkty osnowy w wyznaczonej z punktem „Strassberg” sieci triangulacyjnej (wg mapy z 1896 roku):

Nr punktu
Nazwa punktu
odległość w km azymut w stopniach
4 Jeschken 17.2361 129.53
5 Lausche 10.6565 280.64
38 Gückelsberg 12.2459 74.16
40 Schanzberg 13.8689 5.39

odległość i azymut w tabeli wyliczony przez autora wg pozycji GPS punktów osnowy geodezyjnej.

Symulacje panoram: udeuschle.selfhost.pro


 

Böhmisches Tor / Česká brána

Czeska Brama (niem. Böhmisches Tor, czes. Česká brána) to część doliny granicznej w północno zachodniej części Gór Łużyckich (Gór Żytawskich) nad Białym Strumieniem. Tędy prowadziła ponoć stara ścieżka z Czech do Łużyc, zanim w XIV wieku została poprowadzona nowa droga przez Petrovice.

Böhmisches Tor / Česká brána to również nazwa grupy skał stojącej na dnie doliny (50°49’38.0″N, 14°48’5.0″E).

Miejsce to znane jest z tego, że pomiędzy dwiema skałami przebiega granica (obecnie czesko-niemiecka).

źródło mapy: statnihranice.cz

Historia poprowadzenia granicy pomiędzy skałami (pomimo, że obok prowadzi droga) sięga na pewno XVIII wieku, kiedy to skały zaznaczono na mapach wojskowych Austro-Węgier (1763-1787).

źródło mapy: mapire.eu

Na ‚większej’ skale – leżącej po stronie niemieckiej nad obecnym znakiem granicznym zachowały się stare znaki.

Również na ‚czeskiej’ skale można zauważyć stare znaki powyżej obecnego znaku granicznego.

Sama skała ma wysokość kilkunastu metrów i zbudowana jest z piaskowca.

Podobne skały piaskowcowe można dostrzec w okolicznej dolinie.

Triangulacja Królestwa Saksonii – punkt nr 5 – Lausche

Będąc w 2013 roku na tej górze i robiąc zdjęcie kocie wysokościowej na wierzchołku nie miałem pojęcia, że jestem w miejscu, które podczas triangulacji Królestwa Saksonii w XIX wieku stanowiło jeden z najważniejszych punktów stworzonej sieci triangulacyjnej.

Nie ma się co dziwić, widok ze szczytu, jak na jego w sumie niewielką wysokość bezwzględną, jest niesamowity.

 


Punkt osnowy geodezyjnej numer 5 należącej do sieci triangulacyjnej Królestwa Saksonii – najwyższy szczyt Gór Łużyckich, Lausche.

źródło mapy: de.wikipedia.org

Szczyt leży na dawnej granicy Saksonii i Austro-Węgier. Obecnie przez wierzchołek przechodzi granica czesko-niemiecka.

Punkt osnowy geodezyjnej (2013 rok).

Według przeczytanych informacji, w tym punkcie stała kamienna kolumna pomiarowa, która została zdemontowana w 1941 roku.

Na zdjęciu z 1938 roku uwiecznione zostały 2 wieże triangulacyjne na szczycie Lausche.

źródło zdjęcia: deutschefotothek.de

Interesujące jest to , że na szczycie znajdowały się dwie wieże triangulacyjne, zapewne jedna była ‚czeska’, druga ‚saksońska’. Mapa z 1892 roku ma jednak zaznaczoną tylko jedna kotę wysokościową: 782,3 m n.p.m.

… natomiast mapa z 1930 ma podane dwie wysokości: 792,7 m n.p.m. oraz 797,50 m n.p.m.

źródło map: deutschefotothek.de

Przyglądając się uważnie jedna z wież jest postawiona na kamiennym obelisku. Czy jest to wspomniana ‚kolumna pomiarowa’ na podstawie której dokonano triangulacji Królestwa Saksonii dla tego szczytu?

 

 


Königlich – Sächsische Triangulirung

Triangulacja Królestwa Saksonii

Punkt nr 5 – I rzędu (Station 5 – Vermessungspunkt I. Ordnung)

Lausche

Pozycja GPS punktu: 50°50′56.3″N, 14°38′48.6″E

Symulacja panoramy.

Punkty osnowy w wyznaczonej z punktem „Lausche” sieci triangulacyjnej (wg mapy z 1896 roku):

Nr punktu
Nazwa punktu
odległość w km azymut w stopniach
2 Nostitzhöhe 45.5391 5.06
3 Jauernick 32.433 32.78
4 Jeschken 27.0682 118.56
6 Valtenberg 35.9455 314.15
7 Porsberg 55.2114 289.26
8 Schneeberg 38.3332 260.66
9 Kahleberg 65.1087 260.43
10 Keulenberg 64.0654 311.06
39 Strassberg 10.6565 100.64
40 Schanzberg 16.6895 44.81
43 Spitzberg 12.7975 13.95
44 Kottmar 17.9377 2.07
45 Taubenberg 23.7906 329.21
46 Czorneboh 31.3579 343.97
54 Raumberg 22.6693 284.27

odległość i azymut w tabeli wyliczony przez autora wg pozycji GPS punktów osnowy geodezyjnej.

Symulacje panoram: udeuschle.selfhost.pro