KP/KS czyli Granica Królestw Prus i Saksonii – kamienie graniczne 169 – 177

W 2015 roku minęło 200 lat od ustaleń Kongresu Wiedeńskiego z 1815 roku, skutkiem czego ustalona została granica prusko-saksońska. W tymże 2015 roku zainteresowałem się zachowanymi śladami tej granicy, skutkiem czego w ciągu prawie dwóch lat przebyłem jej ponad 100 kilometrowy odcinek. Zachowała się większość ustawionych kamieni granicznych, opisałem je wtedy od numeru 1 do 100 w kilku wpisach. Oczywiście na blogu powstało również zestawienie wszystkich tych wpisów: „KP / KS – (Königreich Preußen / Königreich Sachsen Grenze) Granica Królestw Prus i Saksonii„.

Po 2017 roku temat granicy prusko-saksońskiej poszedł na półkę 😉 Wróciłem do niego w 2022 roku korzystając z okazji, że szwędałem się ponownie w jej pobliżu. Tym razem jednak w odróżnieniu od lat 2015-2017 nie zależało mi na dokładnym przemierzaniu wzdłuż tej starej granicy, tylko po prostu nie zapominanie o niej jak tylko będę niedaleko jakiegoś kamienia granicznego. Wynik takiego podejścia jednak zaskoczył mnie – wyszedł ponad 30 kilometrowy odcinek granicy prusko-saksońskiej z większością zobaczonych stojących dzisiaj kamieni od numeru 162 do 195 🙂

Powrót po pięciu latach na tą granicę dał mi dużo satysfakcji. Zauważyłem trzy główne różnice w porównaniu z ostatnim razem:

  • cały odcinek granicy został ogrodzony płotem postawionym aby zapobiegać afrykańskiemu pomorowi świń. Czułem się więc jak na granicy, którą nie wolno przejść.
  • niektóre kamienie graniczne tutaj mają kształt prostopadłościennego słupa, czego nie spotkałem na odcinku przemierzonym w latach 2015-1017.
  • kilka z kamieni granicznych są wiernymi kopiami postawionymi w oryginalnych miejscach. Dla mnie to wspaniała inicjatywa, z którą się wcześniej nie spotkałem.

Przemierzony w 2022 roku odcinek granicy prusko-saksońkiej podzieliłem na kilka wpisów.


KP/KS
czyli
Königreich Preußen / Königreich Sachsen Grenze
czyli
Granica Królestw Prus i Saksonii

Kamienie graniczne 169-177


Poprzedni wpis o granicy prusko-saksońskiej zakończyłem na kamieniu granicznym numer 168.
Pomiędzy kamieniami numer 169 oraz 172 linia granicy przebiega w kształcie wąskiego ‚cypla’ terenu pruskiego (dzis Brandemburgii) wbijającego się w teren saksoński. Ten obszar należał do właścicieli znajdującego się nieopodal kamienia granicznego numer 169 folwarku Karlsborn.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Folwark Karlsborn został zbudowany około 1830 roku i jego właścicielem był Karl Oberweg. W 1844 roku folwark został sprzedany baronowi von Rochow i był w posiadaniu tej rodziny do końca II wojny światowej. Po 1945 roku folwark Karlsborn został zburzony. Obecnie widoczne są tylko niewielkie fragmenty muru, który dawniej otaczał zabudowania folwarku.

Jak juz wspomniałem nieopodal dawnego folwarku stoi przy drodze kamień graniczny numer 169 (51°22’32.0″N, 13°32’55.5″E).

Na ścianie kamienia od strony drogi widać wykute rosyjskie napisy z datą 1969-1971. Napisy są obecnie pionowe co oznacza, że w momencie, kiedy były one wyryte kamień musiał być przewrócony. Za czasów DDR w pobliskim mieście Grossenhain stacjonowała 105 Dywizja Myśliwsko-Bombowa Grupy Sił Radzieckich w Niemczech. Ryty na kamieniu są więc zapewne dziełem żołnierzy radzieckich. Czy teren gdzie stoi kamień 169 należał w tamtym czasie również do wojska tego nie wiem.

700 metrów na południe od kamienia 169, na załamaniu cypla granicy stoi pomocniczy kamień graniczny 169/8 (51°22’09.5″N, 13°32’45.5″E)

Dwieście metrów dalej kolejne załamanie granicznego ‚cypla’. Stoi tutaj kamień graniczny numer 170 (51°22’10.0″N, 13°32’33.0″E)

Kamień 170 nie stoi dokładnie w linii graniczy tylko kilkanaście metrów od niej.

Widać też, że nie jest to oryginalny kamień graniczny tylko jego replika.

Pomocniczy kamień graniczny 170/2 jest na pewno oryginalny.

Idę dalej wzdłuż cypla granicy. Docieram do kamienia granicznego numer 171 (51°22’22.5″N, 13°32’26.5″E).

Kamień 171 jest rownież wykonaną repliką oryginału.

Ciekawostką jest przebieg granicy oznaczony pomocniczymi kamieniami granicznymi 171/4 i 171/5.

Następuje tutaj załamanie linii granicznej na odcinku dosłownie kilku metrów.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Obecnie wygląda to tak, że droga leśna od kamienia 171 leży po stronie Brandemburgii, następnie poprzez załamanie granicy droga leśnia przechodzi na stronę Saksonii.

Początek załamania oznaczony jest kamieniem pomocniczym 171/4 (51°22’37.5″N, 13°32’16.5″E).

Kamień pomocniczy 171/5 oznaczający koniec załamania granicy jest o tyle ciekawy, że zmiana przebiegu granicy wyryta została na czole słupka. Jest to pierwszy pomocniczy kamień graniczny z wykutą zmianą linii granicy, który widziałem na granicy prusko-saksońskiej.

Koniec ‚cypla’ granicy, który zaczął się przy kamieniu 169 oznaczony jest kamieniem granicznym numer 172 (51°22’50.5″N, 13°32’17.0″E).

Kamień 172 jest oryginalny. Na jego ścianach widać ślady po kulach – przypuszczam, że to ‚pamiątka’ po zabawach żołnierzy radzieckich.

Po drodze przy jednej w wielu bram postawionych w ogrodzeniu granicy stoi kamień pomocniczy 172/5 (51°22’50.5″N, 13°32’03.0″E)

Kolejny z głównych kamieni granicznych – numer 173 jest również oryginalny i nosi ślady zniszczeń po strzelaniach do niego (51°22’51.5″N, 13°31’23.5″E).

Zaraz przy kamieniu 173 postawiono pomocniczy kamień graniczny 173/1.

Mniej więcej w połowie drogi do następnego głownego kamienia granicznego mijam pomocniczy kamień 173/6 (51°23’01.0″N, 13°31’29.0″E).


źródło mapy: deutschefotothek.de

Kamień graniczny numer 174 jest oryginałem i stoi przy lokalnej drodze prowadzącej do wsi Merzdorf (51°23’28.0″N, 13°31’23.5″E).

Następny z głównych kamieni granicznych stoi przy drodze L59 pomiędzy Merzdorf i Wainsdorf. Kamień ma numer 175 (51°24’13.5″N, 13°31’14.5″E).

Podobnie jak w przypadku kamienia 169, na kamieniu 175 widać również wykute napisy w języku rosyjskim

Pół kilometra na zachód, przy tej samej drodze L59 stoi kolejny główny kamień graniczny z numerem 176 (51°24’13.0″N, 13°30’49.5″E).

Kamień 176 jest repliką.

Przenoszę się na kolejną drogę oznaczoną numerem B101 na południe od wsi Wainsdorf. Podczas próby lokalizacji kamienia numer 177 odnajduję stary pruski punkt niwelacyjny (51°24’14.5″N, 13°30’00.5″E).

Widoczny napis na nim to ‚Königlich Preussisches Nivellement’.

Kamień numer 177 okazuje się stać po drugiej stronie drogi (51°24’13.5″N, 13°29’59.0″E).

Kamień 177 wygląda również na wykonaną replikę.


2 thoughts on “KP/KS czyli Granica Królestw Prus i Saksonii – kamienie graniczne 169 – 177

  1. To punkt niwelacyjny a nie triangulacyjny. Precyzyjnie określa tylko wysokość n.p.m. W sumie sam obelisk to fundament do tej gałki która ma określoną wysokość.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s