Triangulacja Królestwa Saksonii – punkt nr 10 – Keulenberg

Góra Keulenberg (413m n.p.m.) znajduje się w pobliżu miejscowości Oberlichtenau. Górę często nazywa się Strażnikiem Zachodnich Łużyc, gdyż masyw Keulenbergu jast najbardziej wysuniętym na zachód podnóżem Pogórza Zachodniołużyckiego. W Saksonii mówi się też, że jest to najwyższe wniesienie pomiędzy Dreznem i Szwecją. 🙂

Góra z racji swojej wyniosłości ponad okoliczny teren była zauważona od zarania dziejów. Plemiona germańskie wykorzystywały Keulenberg jako miejsce składania ofiar. Pierwsze wzmianki o górze znajdują się w dokumencie granicznym z 1213 r., gdzie nazwano ją jako „Montis Radebize” oraz w dokumencie granicznym Łużyc Górnych z 1241 r. z nazwą „Mons Radewicz”. Przez wiele stuleci góra służyła jako granica między czeskimi Górnymi Łużycami a sercem Miśni i Saksonii . W 1662 r. pastor Ehrenhaus z Pulsnitz w swojej książce po raz pierwszy górę nazywa „Keulenberg”. Pod tą nazwą góra pozostaje do dnia dzisiejszego.

źródło zdjęcia z 1915 roku: ansichtskarten-lexikon.de

W 1720 roku teren góry Keulenberg nabył Christian Gottlieb von Holtzendorff . W 1733 roku jego żona Friedericke Sophie von Holtzendorff, właścicielka zamku Oberlichtenau, kazała wybudować w okolicach szczytu górską chatę. Budynek miał sześciokątny kształt, był wykonany z granitu i cegły. 18 grudnia 1833 r. potężna burza z podmuchami huraganu zerwała dach i piętro. Ruiny budowli można zobaczyć do dziś na północno-zachodniej wychodni skalnej.

źródło zdjęcia z 1930 roku: wikimedia.org

W 1862 roku na szczycie wybudowana została parterowa karczma, spłonęła ona jednak w 1866 roku. Dwa lata później, w 1868 postawiono ponownie budynek restauracji, który rozbudowywano w 1889 i 1907 roku. W 1945 roku restauracja została splądrowana. W latach 50-tych XX wieku budynek został skonfiskowany przez Socjalistyczną Partię Jedności Niemiec (SED) i służył jako domek myśliwski. Partia przestałe z niego korzystać w 1966 roku. Budynek stał nieużywany i niszczał. W 1990 roku zdewastowana pozostałość po restauracji została ostatecznie rozebrana.

źródło zdjęcia z 1956 roku: ansichtskarten-lexikon.de

18 września 1818 roku z okazji 50-tej rocznicy panowania króla Fryderyka Augusta I Saksonii (1750-1827) na szczycie wzniesiono pamiątkowy obelisk.

źródło zdjęcia z 1930 roku: wikimedia.org

10 września 1899 r. dobudowano na szczycie góry pomnik Bismarcka.

Oba pomniki zostały przewrócone w 1948 roku przez członków partyjnych SED. Pomniki postawiono ponownie w latach 90-tych XX wieku.

źródło zdjęcia z 1956 roku: ansichtskarten-lexikon.de


Było naturalnym, że góra Keulenberg stanie się punktem pierwszego rzędu podczas XIX-wiecznej Triangulacji Królestwa Saksonii.

źródło mapy: deutschefotothek.de

W najwyższym punkcie góry postawiono w sierpniu 1864 roku kolumnę pomiarową o wysokości 5 metrów. która kosztowała ówcześnie 818 marek. Wokół kolumny wybudowano drewniane rusztowanie geodezyjne, które pełniło również funkcję wieży widokowej.

źródło rysunku: tablica informacyjna na górze Keulenberg

Kolumna postawiona jest na fundamencie grubości 10 centymetrów wylanym na podłożu skalnym. Granitowe bloki ułożone są w 13 warstwach połączonych metalowymi wspornikami. Kolumna ma kwadratowy przekrój i zwęża się ku górze.

Zwieńczenie kolumny, na którym stawiano do pomiarów triangulacyjnych teodolit ma 49 centymetrów szerokości.

Na kolumnie widnieje napis informuje, że stacja „Keulenberg” była użyta do środkowoeuropejskiego pomiaru triangulacyjnego. Warto dodać, że wyliczona w 1864 roku podczas triangulacji odległość pomiędzy górą Keulenberg i górą Collmberg była pierwszą tak zwaną „wyliczoną linią bazową”, używaną później jako odległość odniesienia do wyliczania odległości pozostałych punktów I rzędu w Saksonii oraz dalej punktów triangulacyjnych w całej Europie Środkowej.

Drewniane rusztowanie geodezyjne wokół kolumny stało do 1925 roku, choć już 5 lat wcześniej zamknięto je dla turystów z powodu złego stanu technicznego. W 1925 roku rusztowanie rozebrano i na jego miejscu postawiono jego większy metalowy odpowiednik. Służy on jako wieża widokowa do dzisiaj.

źródło zdjęcia: deutschefotothek.de

Góra Keulenberg miała olbrzymie znaczenie dla pomiarów triangulacyjnych na przestrzeni dziesięcioleci. Na początku lat 30-tych XX wieku z około 130 metrów sześciennych drewna zbudowano wieżę pomiarową pierwszego rzędu o wysokości 64 m.

źródło zdjęcia z 1936 roku: ansichtskarten-lexikon.de

źródło zdjęcia z 1934 roku: ansichtskarten-lexikon.de

źródło zdjęcia z 1939 roku: ansichtskarten-lexikon.de

źródło zdjęcia z 1944 roku: ansichtskarten-lexikon.de

Drewniana wieża triangulacyjna była widoczna z odległych zakątków sporej części Saksonii.

źródło zdjęcia z 1940 roku: ansichtskarten-lexikon.de

Drewnianą wieżę z lat 30-tych zastąpiono w 1954 roku kolejną, która miała 54 metrów wysokości. Została ona rozebrana w 1968 roku.

źródło zdjęcia z 1963 roku: ansichtskarten-lexikon.de


Widoki ze szczytu góry Keulenberg sięgają na kilkadziesiąt kilometrów. Ponoć przy bardzo dobrej widoczności można dostrzec nawet fragment Karkonoszy oraz Gór Izerskich oddalonych o ponad 100 kilometrów.

Widoczna jest góra Collmberg, ponad 66 kilometrowa odległość do niej, jak już wcześniej wspomniałem była pierwsza wyliczoną linią bazową XIX-wiecznej Triangulacji Królestwa Saksonii.

Děčínský Sněžník oddalony jest o prawie 50 kilometrów.

Podobna odległośc jest do widocznej elektrowni Boxberg.

Z wielu punktów triangulacyjnych tworzących siatkę z górą Keulenberg widać chociażby wieżę Lessingturm.

Z wielu widocznych ze szczytu miejscowości do zrobienia zdjęcia wybieram Drezno.

W oddali dostrzegam też położone na wzgórzu miasto Stolpen.


Königlich – Sächsische Triangulirung

Triangulacja Królestwa Saksonii

Punkt nr 10 I rzędu (Station 10 – Vermessungspunkt I. Ordnung)

Keulenberg

źródło mapy: de.wikipedia.org

Pozycja GPS punktu triangulacyjnego: 51°13’38.2″N, 13°57’21.9″E

Symulacja panoramy.

Punkty osnowy w wyznaczonej z punktem „Keulenberg” sieci triangulacyjnej (wg mapy z 1896 roku):

Nr punktu Nazwa punktu Odległość w km Azymut w stopniach
5 Lausche 64.047 130.79
6 Valtenberg 28.221 127.01
7 Porsberg 24.143 188.80
8 Schneeberg 49.450 167.49
9 Kahleberg 55.132 196.50
11 Strauch 31.745 303.65
12 Baeyerhöhe 38.163 243.74
18 Collm 66.339 277.71
29 Buchberg 8.468 275.28
30 Großdobritz 27.188 266.02
51 Butterberg 17.781 116.47
63 Schlossturm 24.676 218.35
65 Felixturm 11.813 182.05
66 Lessingturm 9.846 59.54
67 Olgahöhe 16.010 3.60
68 Galgenberge 18.528 308.01

Odległość i azymut w tabeli wyliczony przez autora wg pozycji GPS punktów osnowy.

Symulacje panoram: peakfinder.org


fragmenty tekstu na podstawie informacji z de.wikipedia.org


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s