w Grabiszyckim Lesie…

Grabiszycki Las to nazwa obszaru leśnego na południe od wsi Grabiszyce Górne na Pogórzu Izerskim. Teren ten z trzech stron otacza granica polsko-czeska.

źródło mapy: geoportal.gov.pl

Nazwa ‚Grabiszycki Las’ wzięła się z przedwojennej nazwy ‚Gerlachscheimer Wald’. Gerlachscheim to niemiecka nazwa wsi zmieniona po wojnie na Grabiszyce, które de facto dzielą się na trzy osobne wsie: Grabiszyce Dolne, Średnie oraz Górne.

Na przedwojennych mapach Messtichblatt oznaczono również, że w swojej zachodniej części przy granicy państwowej ‚Gerlachscheimer Wald’ graniczył również z obszarem leśnym nazwanym ‚Marklissaer Wald’. ‚Marklissa’ to przedwojenna nazwa miejscowości Leśna, która znajduje się kilka kilometrów od tego miejsca, więc fragment lasu przy granicy był własnością tego miasteczka.

Te oznaczenia na przedwojennej mapie okazały się istotne z punktu widzenia celu, który przywiódł mnie do Grabiszyckiego Lasu. W swoich notatkach zapisałem kiedyś (nawet już nie pamiętam kiedy i skąd wziąłem tę informację), żeby ‚sprawdzić kamień znajdujący się pod współrzędnymi GPS (50°59’22.0″N, 15°10’56.0″E)’. Miejsce to zaznaczyłem na mapie niebieską strzałką.

źródło mapy: amzp.pl

Skoro się szwędam na granicy polsko-czeskiej w tej okolicy nie wypada nie skorzystać z okazji aby wrócić do tej notatki sprzed lat. Robię więc ‚sprawdzam’ i idę – w lokalizacji zapisanej w notatce postawiono niewielką drewnianą kapliczkę.

Kapliczka wygląda na ‚współczesną’ czyli postawioną w XX wieku już za czasów, kiedy teren należał do Polski. Oczywistym jest, że uwagę swoją skupiłem na kamieniu, na którym postawiono kapliczkę. Na kamieniu z trzech stron wykuto napisy oraz datę 1856. Tak więc chcąc nie chcąc prosta kapliczka została obfotografowana ze wszystkich stron. 🙂


Udaje mi się odczytać wszystkie napisy na trzech ścianach tego kamienia. Składając odczytane inskrypcje po powrocie do domu w logiczną całość wychodzi mi, że:

Na południowej ścianie kamienia wykuto ogólną informację:

Napis bowiem brzmi:


Mittel Wald
1856

czyli w tłumaczeniu ‚Środkowy las’. Odnosi się on do pozostałych napisów na kamieniu, które wskazują do jakich miejscowości należał ‚Środkowy Las’.

Strona południowo-wschodnia kamienia wskazuje na własność wsi Grabiszyce …

.. gdyż wykuto na tej ścianie kamienia:


Gerlachscheim
1856

Od strony północno-zachodniej na kamieniu wykuto własność lasu przynależącą do miasteczka Leśna …

… bo napis brzmi:


Gr. (G1 ?)
Marklissa
1856

Nie jestem pewien pierwszej linii inskrypcji. ‚Gr.’ może być sktórem od ‚Grosse’ ale w odniesieniu do niemieckiej nazwy miejscowości Leśna na moją obecną wiedzę zupełnie nie pasuje (nie znalazłem nigdzie złożenia ‚Grosse Marklissa’). Jeśli jest to ‚G1’ to może to być oznaczenie pierwszego kamienia granicznego oznaczającego granicę lasu przynależącego dawniej do miasta Leśna. O pozostałych kamieniach jednak zupełnie nic nie wiem, więc to tylko moja zgadywanka.

Niemniej jednak dla mnie jednoznacznie jest to kamień, na którym wykuto w 1856 roku napisy w celu oznaczenia granic własności obszarów lasu. Niezwykła pamiątka, o której nic nie można znaleźć, więc jestem pierwszy? 😀 Tak czy owak jestem pewien, że prócz miejscowych oraz pracowników leśnych raczej nikt tutaj nie zagląda.


Marklissaer Tor

Na koniec wpisu jeszcze kilka zdań o znajdującej się w pobliżu granicy polsko-czeskiej. A konkretnie jednym jej punkcie, gdzie następuje załamanie granicy pod kątem ostrym mniejszym niż 45 stopni. Na jednaj z map miejsce to nazwane jest „Marklissaer Tor”, czyli obecnie tłumacząć „Leśniańska Brama”.

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Takich miejsc z ostrym załamaniem linii granicy na granicy polsko-czeskiej jest niewiele, gdzie można stanąć okrakiem w jednym państwie mając drugie państwo między stopami. 😀

Na XIX-wiecznej mapie katastralnej opisano, że tutaj znajdował się kamień graniczny, na którym wykuto datę 1749. Po tym kamieniu jednak obecnie ani sladu.

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Ciekawostką jest jednak to, że zachowało się w tym miejscu poprzednie, przedwojenne oznaczenie kolejnego głównego odcinka granicy. W owym czasie oznaczane ono było rzymską cyfrą – w tym przypadku XXIV.

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Znałem dotychczas tylko jedno miejsce na obecnej granicy polsko-czeskiej, gdzie stara numeracja głównych odcinków za pomocą rzymskich liter zachowała się. To jest więc drugim. Numer XXIV istnieje ciągle na obecnym słupku granicznym nr IV/85.


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s