Granica na Skalniaku

28 października 2019 roku na stronie internetowej Parku Narodowego Gór Stołowych (PNGS) pojawił się następujący komunikat:


Informujemy o zmianie przebiegu Głównego Szlaku Sudeckiego (…). Dotychczasowy przebieg szlaku przez Skalniak i Lisi Grzbiet został zmieniony. Kierując się ze wsi Karłów należy podążać w kierunku Ostrej Góry, następnie przechodzimy przez Zieloną Drogę i przechodzimy na zielony szlak. (…)
Zmiana przebiegu szlaku została zaakceptowana w marcu 2019 r. podczas posiedzenia Rady Naukowej Parku Narodowego Gór Stołowych. Głównymi argumentami zmiany szlaku były: przejście z dwóch głównych obiektów turystycznych było zbyt długie (poprzedni szlak zajmował około 2,5h, obecnie jest to około 1,5h), na terenie poprzedniego szlaku ma zostać wprowadzona ochrona ścisła.

źródło tekstu:pngs.com.pl

Takim to sposobem w PNGS mamy o jeden odcinek szlaku turystycznego mniej. Argumentacja ‚bo szlak był za długi’ jest dla mnie co najmniej śmieszna, przecież wytyczanie krótszego wariantu zupełnie inną drogą wcale nie oznacza żeby likwidować dotychczasowy przebieg szlaku. PNGS przynajmniej szczerze dopisało na końcu komunikatu o co im naprawdę chodzi – chcą na obszarze masywu Skalniaka po prostu stworzyć ochronę ścisłą. Szkoda, że nie napisali z jakiej przyczyny ta ochrona ścisła ma być na Skalniaku wprowadzona.

Szkoda mi tego zlikwidowanego odcinka GSS, osobiście lubiłem go. Przeglądnąłem swoje archiwum fotografii, czy przypadkiem nie robiłem w przeszłości zdjęć tego fragmentu szlaku. Odnalazłem jedno zdjęcie, o ile pamiętam bylo one zrobione w miejscu, gdzie dawny szlak osiągał na zboczu Skalniaka najwyższy punkt:

Kiedy szedłem tym odcinkiem szlaku pod koniec 2017 roku, pamiętam że pogoda była nieciekawa. Aby zapomnieć o dokuczliwym zimnie zacząłem wtedy ‚bawić’ się trochę w odnajdywaniu na skalach i fotografowaniu starych zachowanych znaków granicznych. Przebieg szlaku bowiem pokrywał się na niektórych fragmentach z administracyjną granicą biegnącą wierzchowiną masywu Skalniaka. Granica ta oznaczona została na przedwojennych mapach (podkreślona przeze mnie czerwoną linią) i istnieje ona do dzisiaj jako granica pomiędzy gminami Radków i Kudowa-Zdrój.

źródło mapy: geoportal.dolnyslask.pl

Odnajdując i fotografując stare znaki graniczne na Skalniaku nie przypuszczałem, że zrobione w 2017 roku zdjęcia nabiorą kilka lat później swego rodzaju większej wartości. A to tylko dlatego, że ponowne zobaczenie ‚na żywo’ tych znaków granicznych na skałach nie będzie już legalnie możliwe bo PNGS zamknie dostęp do tego obszaru likwidując szlak.

Oryginalnie nie nosiłem się z zamiarem opisywania zachowanych śladów granicy przebiegającej przez Skalniak. Stare znaki graniczne, które się tutaj zachowały nie są bowiem nadzwyczajnymi czy unikalnymi i można je napotkać w Górach Stołowych gdzie indziej. Jednak z powodu oficjalnej niedostępności do nich od jesieni 2019 roku postanowiłem wyciągnąć zrobione zdjęcia na światło dzienne i pokazać je światu. 🙂


Początek granicy przebiegającej przez Skalniak jest w miejscu dzisiejszego słupka granicznego III/173 na granicy polsko-czeskiej. Ten trójstyk zwany jest Głazem Trzech Krzyży z racji szeregu inskrypcji wykutych na głazie, na którym postawiony został współczesny słupek graniczny. O Głazie Trzech Krzyży pisałem już w osobnym wpisie.

Idąc dawnym odcinkiem szlaku w kierunku od Błędnych Skał w stronę fortu Karola, pierwsze wykute w skałach znaki graniczne w linii granicy przebiegającej przez Skalniak dostrzegłem w miejscu, które na mapie topograficznej oznaczone jest jako „Długie Mokradło”.

źródło mapy: geoportal.gov.pl

Droga, którą prowadził szlak dochodzi tutaj do źlebu opadającego stromo północnym zboczem Skalniaka.

Omijając źleb dawny szlak prowadził wzdłuż granicy, dlatego znaki graniczne można było wypatrzeć na skałach nie zbaczając ze ścieżki.

Oznakowanie graniczne na Skalniaku jest dwojakiego rodzaju. Pierwsze to dwucyfrowe oznaczenie wykute w okręgu – wykucie typowe dla oznaczania granic administracyjnych w początku XX wieku i można je napotkać w wielu miejscach w Górach Stołowych. Na pierwszej skale ze znakiem granicznym w okręgu widniał numer 45. Znajduje się on na lewo od namalowanego (historycznego już) oznaczenia szlaku turystycznego.

Drugi typ oznaczenia granicznego, jakie dostrzegam na skale obok wykutego typowego znaku krzyża, to trzycyfrowa numeracja – w tym przypadku jest to numer 497. Sposób wykucia tych trzech cyfr sugeruje, że tą numeracją posługiwano się na początku XIX wieku albo nawet i wcześniej. Tego typu numeracji granic administracyjnych w Górach Stołowych tak dużo już się nie napotka.

Po zauważeniu następnego znaku granicznego widzę, że idąc w kierunku Lisiej Przełęczy numeracja dwucyfrowa maleje, natomiast trzycyfrowa rośnie. Kolejny znak znajduje się w przewężeniu źlebu na skale obok płynącego w dół strumyka.

Tutaj oprócz znaku granicznego i numerów 44 oraz 498 widać wykutą powyżej mumerację granicy obwodów leśnych (numery 89, 90).

Numeracja trzycyfrowa wykuta na skałach piaskowca jest już mocno zatarta, co jest dowodem, że oznakowanie te sporządzono całkiem dawno.

Kolejne oznakowania graniczne na skałach przy dawnym szlaku w okolicy Długiego Mokradła. Znak na 43 (w kółku) / 499:

Znak 42 oraz wraz z nim ‚pięćsetka’:

W tym miejscu granica administracyjna na Skalniaku odchodzi od dawnego szlaku i biegnie dalej wzdłuż północnego progu skalnego. Zdjęć naskalnych znaków granicznych na tym odcinku nie mam zrobionych. Ale znajoma ma uwiecznione kilka z nich 🙂 i podesłała mi jakiś czas temu, za co ogromnie jej dziękuję.

Tak oto na północnej krawędzi masywu Skalniaka można znaleźć kolejne znaki graniczne. Głaz z numerem 28 / 514:

autor zdjęcia: Jadwiga Sz.

Znak graniczny numer 27 / 515:

autor zdjęcia: Jadwiga Sz.

Kolejny znak 26 / 516:

autor zdjęcia: Jadwiga Sz.

Skała ze znakiem granicznym numer 20 / 522:

autor zdjęcia: Jadwiga Sz.

Po wszystkich tych zdjęciach można założyć, że wzdłuż granicy na Skalniaku wszystkie znaki graniczne były wykuwane na kamieniach i skałach. Myślę, że na całym odcinku takich zachowanych znaków jest kilkadziesiąt.

Wracając z powrotem na dawny szlak, w 2017 roku natknąłem się na jeszcze jeden ciekawy znak na skale:

Na głazie wykuto w kwadratowej ramce numer 37 oraz niewielki krzyż. Oznakowanie nie pasuje jednak do pozostałych opisanych wcześniej, co więcej granica administracyjna w tym miejscu nie przebiega. Czym więc jest to oznaczenie, tego nie wiem.

Podsumowując – jestem mocno rozczarowany likwidacją szlaku turystycznego biegnącego przez górną część masywu Skalniaka. Zakazano bowiem możliwości przejścia drogą, która była dostępna dla turystów od dziesięcioleci i to jeszcze argumentując w oficjalnym komunikacie durną wymówką „bo szlak był za długi”. Dla mnie, który już wydeptał prawie każdą możliwą ścieżkę w Górach Stołowych po obu stronach granicy tego typu argumentacja jest i będzie tylko wodą na młyn aby jeszcze więcej zobaczyć drzemiące tajemnice tego rejonu, których jeszcze nie zobaczyłem.

Jestem przeciwnikiem tego typu zachowań włodarzy tego terenu czyli PNGS, którzy ograniczając przepisami możliwości wędrówki w ciekawe z mojego punktu widzenia miejsca, z drugiej strony przykładowo nic nie robią aby ograniczyć dojazd samochodem pod Błędne Skały (wręcz ułatwiają dotarcie poprzez rozbudowę parkingu). Ale tam się liczy kasa, kasa, kasa.

Dlatego zakończę zaczepnie wpis zdjęciem zrobionym wiele lat temu, które jest przykładem mojego ‚nonkonformizmu’ do takich zachowań. Zdjęcie to pokazuje Szczeliniec Wielki oraz Mały z wierzchołka Skalniaka. Jest to najwyższa możliwa do zrobienia perspektywa Szczelińców w całych Górach Stołowych. W końcu wierzchołek Skalniaka ma 919.67 metrów n.p.m. – niecałe dwa metry poniżej najwyższego miejsca na Szczelińcu Wielkim. 🙂

 


Opisane miejsca znajdują się na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych poza znakowanymi szlakami pieszymi.


 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s