Graniczna rzeka Kirnitzsch / Křinice

Rzeka, której niemiecka nazwa brzmi Kirnitzsch a czeska Křinice ma łączną długość 45 kilometrów. Plynie ona przez obszar Czeskiej Szwajcarii oraz Szwajcarii Saksońskiej, przy czym na długości 9 kilometrów jest ona rzeką graniczną pomiędzy Niemcami i Czechami.

źródło mapy z 1912 roku: deutschefotothek.de

Cały teren, gdzie rzeka Kirnitzsch / Křinice jest równocześnie granicą państw, został objęty po jej obu stronach ochroną ścisłą, która nosi nazwę ‚Kernzone’ w Parku Narodowym Szwajcarii Saksońskiej oraz  ‚I Zona NP’ w Parku Narodowym Czeskiej Szwajarii. Oznacza to, że poruszanie się jest dozwolone tylko wyznaczonymi szlakami, co w przypadku granicznego odcinka rzeki Kirnitzsch / Křinice sprowadza się w praktyce tylko do szlaku prowadzącego wzdłuz rzeki po stronie niemieckiej.


Przystań (Bootsstation)

Na swoim prawie kilometrowym odcinku rzeka Kirnitzsch / Křinice została w przeszłości spiętrzona. Umożliwiło to uruchomienie już w XIX wieku turystycznych spływów łodziami przełomem rzeki. Wybudowana została w tym celu przystań (50°54’35.5″N, 14°23’15.0″E).

źródło fotografii z pocz. XX wieku: deutschefotothek.de

Spływ łodziami jest bardzo popularny aż do dnia dzisiejszego. Sama przystań niewiele się zmieniła od czasu powstania – jest wciąż wciśnięta w pionowe skały wznoszące się nad rzeką.

Przyjemności popłynięcia łódką sobie odmówiłem, zresztą przyszedłem sporo przed godziną otwarcia. Tak naprawdę zależało mi na zobaczeniu znaku granicznego nr 25/21, który został wykuty na skale właśnie na terenie przystani.

Patrząc uważnie, na tym znaku granicznym pod namalowaną literą D widnieje ciągle poprzednio wykuty napis ‚DDR’, który oznaczał Niemiecką Republikę Demokratyczną.

Takich zachowanych znaków z wykuciem ‚DDR’ jest na granicznym odcinku rzeki Kirnitzsch / Křinice kilka. Nie ma drugiego takiego miejsca na całej granicy czesko-niemieckiej z taką ilością nie przekutych po zjednoczeniu Niemiec znaków granicznych. Wspomniany znak nr 25/21 na przystani jest jedynym, który można dotknąć ‚legalnie’. Wszystkie pozostałe znaki graniczne z zachowanym rytem ‚DDR’ znajdują się w strefie ‚Kernzone’ poza szlakami.

Pozostałe znaki graniczne z zachowanym rytem ‚DDR’, to m.in numery 25/27 (mozna go zobaczyć płynąc łodzią), 26/11, 26/13, 26/15, 26/17.

źródło zdjęć: kerbensteig.jimdo.com


Górny Jaz (Obere Schleuse)

Spiętrzenie rzeki Kirnitzsch / Křinice, po której pływają wspomniane powyżej łodzie następuje w miejscu zwanym ‚Obere Schleuse’ czyli Górny Jaz (50°54’17.0″N, 14°23’15.5″E). Pierwsza zapora w tym miejscu była drewniana i powstała już w 1567 roku na polecenie księcia elektora Saksonii – Augusta Wettyna. Celem spietrzenia wody było umożliwienie spływu kłód drewna w dół rzeki aż do jej ujścia u Łaby. W latach 1816/17 drewniana konstrukcja zapory została zastąpiona kamienną. Spływ drewna trwał aż do roku 1964.

Górny Jaz jest końcowym przystankiem popularnych spływów łodzią przełomem rzeki, i w związku z tym miejscem bardzo popularnym turystycznie od dziesięcioleci. Dzięki temu miejsce to było fotografowane od kiedy istniała możliwośc robienia zdjęć:

Górny Jaz w roku 1875…

… w roku 1914…

… w roku 1958:

źródło zdjęć: deutschefotothek.de

Po obecnej czeskiej stronie Górnego Jazu, na skale widoczny jest szereg wykutych rytów…

… co również uwieczniano na zdjęciach w przeszłości.

źródło zdjęć: deutschefotothek.de

Wśród wyrytych inskrypcji znajdują się m.in. daty. Część z dat wykuwano zapewne aby upamiętnić wykonywanie istotnych prac na tej śluzie. Pozostałe daty najprawdopodobniej są wynikiem ‚odnawiania’ linii granicznej przebiegającej środkiem koryta rzeki.

Najstarsza wykuta data przy Górnym Jazie to 1667 – trafia ona do mojego zestawienia „Na kamieniach i skałach – wehikuł czasu„.

Po lewej stronie od skały z datami po czeskiej stronie wykuto tekst upamiętniający wybudowanie Górnego Jazu z kamienia (wcześniej była to budowla drewniana) w latach 1816-1817.

Inskrypcje z datami znajdują się również na skale po niemieckiej stronie jazu.

W tym miejscu najstarsza wykuta data to ponownie rok 1667.

Na pewno część rytów na skałach przy Górnym Jazie jest powiązana z oznaczeniami granicy. Zmiany oznaczeń granicznych można prześledzić przeglądając stare zdjęcia i porównując je ze stanem obecnym. W ten sposób widać, że obecny znak graniczny ’26C’ po stronie czeskiej wykuty został na skale dopiero w XX wieku.

Prostokątne wykucia a datą 1848 obok dzisiejszego znaku ’26C’ oraz po drugiej stronie śluzy okazują się być skutymi XIX-wiecznymi oznaczeniami granicznymi.

Na starych zdjęciach widać, że na tych znakach granicznych prócz daty 1848 widniał: symbol ‚KS’ („Königreich Sachsen”) i numer 321a po niemieckiej stronie oraz ‚KB’ („Königreich Böhmen”) i numer 321b po stronie czeskiej.

źródło starych fotografii: deutschefotothek.de

Numerację graniczną z 1848 roku potwierdza zresztą mapa katastralna z tego okresu, na której w miejscu gdzie znajduje sie Górny Jaz oznaczono odpowienio znaki graniczne 321a i 321b.

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz


„A.G 1515” (?)

Jedna z zauważonych przeze mnie rzeczy podczas wędrówki wzdłuż granicznej rzeki Kirnitzsch / Křinice stanowi dla mnie jak na razie bardzo dużą zagadkę jeśli chodzi o znany mi rejon Czeskiej i Saksońskiej Szwajcarii.

Idąc szlakiem wdłuz rzeki w pewnej chwili mijam skałę (50°53’57.0″N, 14°23’08.0″E), na której widoczny jest wykuty monogram ‚A.G’.

Kiedy przyglądnąłem się uważnie całej ścianie tej skały, pod monogramem zauważyłem kolejne ryty.

Ryty są ledwo widoczne ale jestem praktycznie pewny, że zostały wykonane świadomie przez kogoś. Co więcej, kształt rytu pod monogramem układa się w datę… ‚1515’!

Nie znalazłem jakiejkolwiek informacji bądź wzmianki o tym rycie z datą. Jestem mocno przekonany, że może to być data 1515, gdyż kształt wykutych cyfr jest charakterystyczny dla tego okresu (porównując choćby z identyczną datą 1515 wykutą przy klasztorze w Oybin).

W każdym razie, jeśli kiedyś się potwierdzi, że to autentyczna XVI-wieczna data, byłaby to chyba najstarsza znana wykuta data w tym regionie. Na granicy czesko-niemieckiej po tej stronie Łaby jako najstarszą wykutą datę wzmiankuje się jedynie ryt ‚1568’, który znajduje się kilka kilometrów dalej…

Jakby co, niniejszym wpisem oświadczam, że odkryłem ją pierwszy 🙂 dopisuję ją do mojego zestawienia „Na kamieniach i skałach – wehikuł czasu„.


Kerbensteig

Kerbensteig to nazwa ścieżki turystycznej, która została wytyczona w 1836 roku wzdłuż rzeki Kirnitzsch / Křinice. Była to jedna z najstarszych ścieżek wytyczonych na obszarze Czeskiej i Saksońskiej Szwajcarii.

źródło mapy z 1912 roku: deutschefotothek.de

Scieżka kilkukrotnie przekraczała rzekę po wybudowanych mostach.

źródło zdjęcia: kerbensteig.jimdo.com

źródło zdjęcia: kerbensteig.jimdo.com

Ścieżka Kerbensteig istniała do 1945 roku. Główną przyczyną jej likwidacji był fakt, że jej przebieg był po obu stronach granicy, co w czasach uszczelniania granic pomiędzy Czechosłowacją i Niemiecką Republiką Demokratyczną było nie do zaakceptowania. Ścieżka popadła w całkowite zapomnienie, jednak jej ślady ciągle można znaleźć pośród gęstej roślinności. Dostęp jednak do zachowanych fragmentów Kerbensteig jest zabroniony, gdyż cały jej oryginalny przebieg znajduje się w strefie ochrony ścisłej (Kernzone/I zona NP). Jednak sporo informacji, zdjęć a nawet filmów można na temat tej ścieżki znaleźć w Internecie.

Obecny szlak turystyczny biegnie całkowicie po niemieckiej stronie górą przełomu rzeki, równolegle do dawnego przebiegu Kerbensteig.


Jaskinia Niedźwiedzia (Bärenhöhle)

Wspomniany szlak turystyczny równoległy do dawnej Kerbensteig dochodzi do brzegu rzeki Kirnitzsch / Křinice poprzez kilkunastometrowej długości ‚dziurę’ w skale (50°53’57.5″N, 14°22’54.0″E).

Owe przejście pod skałami zwane jest „Bärenhöhle”, czyli Jaskinia Niedźwiedzia.

Po przejściu jaskini na brzeg rzeki dociera się schodzami wykutymi w skale. W tym miejscu kończyła się opisana nieistniejąca dawna ścieżka turystyczna Kerbensteig. Dzisiejszy szlak turystyczny od tego momentu prowadzi do samego końca w dół rzeki przy jej brzegu.


rzeka Kirnitzsch / Křinice

Pora we wpisie o granicznej rzece Kirnitzsch / Křinice umieścić kilka zdjęć samej rzeki 🙂 zrobionych ze szlaku turystycznego:

Przełom rzeki na odcinku od przystani do Górnego Jazu:

Rzeka widziana z Górnego Jazu:

Szlak nad brzegiem rzeki w kolicy „Bärenhöhle”:

Końcowy odcinek szlaku turystycznego w dole rzeki:

 


Na końcowym odcinku szlaku turystycznego można zauważyć kilka rytów na skałach, m.in. datę ‚1734’:

Widoczne są również XVIII-wieczne oznaczenia granicy terenów własności królewskiej w postaci wykutego krzyża, numeru oraz litery ‚K’. Wykutym ‚K’ oznaczano tereny należące do królestwa/elektoratu Saksonii.


Reklamy

One thought on “Graniczna rzeka Kirnitzsch / Křinice

  1. Niezwykle urodziwe miejsce. „Niemiecka” nazwa rzeki ma wybitnie zachodniosłowiański charakter jeszcze sprzed przestawki spółgłosek płynnych (r,l) – zapewne została jej nadana przez któreś z miejscowych plemion Serbów (tych nazywanych łużyckimi), może przez Dalemińców (zwanych również Głomaczami).

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s