Pątniczą ścieżką z Polic nad Metují do Wambierzyc – Część 3

Do bazyliki w Wambierzycach pielgrzymowali przez stulecia pątnicy z Czech, Moraw, Austrii, Opolskiego i Górnego Śląska. W kulminacyjnym okresie kultu maryjnego co roku przybywało tu ok. 200 tys. pielgrzymów. Istniało kilka dróg, którymi pielgrzymi pieszo podążali do Wambierzyc z różnych kierunków, zwano je potocznie „pątniczymi ścieżkami”. Na trasie pielgrzymek stawiano w wielu miejscach przydrożne krzyże oraz kapliczki będące dla pątników miejscami odpoczynku oraz modlitwy.

Jedną z takich dróg była „Vambeřická cesta” rozpoczynająca się w miejscowości Police nad Metují. Nieznane są początki tradycji pielgrzymowania z tej miejscowości. Ze wzmianek jedynie wiadomo, że po epidemii dżumy w 1585 roku mieszkażcy zobowiązali się corocznie wędrować do sanktuarium w Bardzie. A pod koniec XVII stulecia po rozbudowie sanktuarium w Wambierzycach zaczęto powszechnie pielgrzymować wlaśnie do tego miejsca. Pielgrzymi mogli dojechać od 1875 roku do Polic nad Metui pociągiem. Następnie mieli do pokonania ponad 25 kilometrów na piechotę. Trasa biegła przez wierzchowinę Broumowskich Ścian do do górnego skraju wsi Božanov, następnie poprzez osade Studená Voda w strone granicy panstwowej a po jej przekroczeniu dalej przez Radków do Wambierzyc.

szkic na podstawie map z: archivnimapy.cuzk.cz

Zwyczaj corocznego pielgrzymkowania do Wambierzyc od strony Polic nad Metují uległ całkowitej zmianie po drugiej wojnie światowej. Ostatnia pielgrzymka miała miejsce w 1947 roku, po czym uszczelniono i zamknięto granicę pomiędzy Czechosłowacją i Polską Rzeczpospolitą Ludową.

Po ustaniu pielgrzymowania pątnicza ścieżka na wielu odcinkach przestała istnieć. W niektórych miejscach została ona wręcz zaorana – komunistyczne władze zamieniły ją na łąki i pola.

Ostały się jedynie krzyże i kapliczki. Dzisiaj są one często jedynym widocznym śladem dawnej pielgrzymkowej drogi z Polic nad Metui do Wambierzyc.

fragmenty tekstu na podstawie broszury informacyjnej: „Za poznáním obce Suchý Dul”.


Pątniczą ścieżką z Polic nad Metují do Wambierzyc.

Poprzednie wpisy:

Pątniczą ścieżką z Polic nad Metují do Wambierzyc – Część 1 (Police nad Metui – „U Kříže”)

Pątniczą ścieżką z Polic nad Metují do Wambierzyc – Część 2 („U Kříže” – „Pelovka”)

 

Część 3: odcinek „Pelovka” – granica państwa


„Pelovka” to węzeł szlaków turystycznych czerwonego i zielonego oraz rowerowego niebieskiego na wierzchowinie Broumowskich Ścian.

To mniej więcej w tym miejscu, wg starych map dochodziła od zachodu pątnicza ścieżka, po której w terenie nie ma ani śladu.

Pielgrzymkowa droga skręcała tutaj na południe i prowadziła dalej istniejącą do dzisiaj drogą wzdłuż Broumowskich Ścian. Przez najbliższe 4 kilometry wędrówki aż pod osadę Božanov towarzyszyć mi będzie szlak turystyczny, najpierw czerwony a następnie niebieski. Na całym tym odcinku znajdują się dwa kamienne krzyże, które zaznaczone są na starych mapach.

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Obydwa krzyże są powszechnie znane wszystkim, którzy wędrowali wierzchowiną Broumowskich Ścian. Znajdują się one bowiem dzisiaj przy węzłach popularnych szlaków turystycznych.


(50°31’05.5″N, 16°18’38.5″E)

„Oberfortův kříž”

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Podałem nazwę „Oberfortův kříž” istniejącą na jednej z XIX-wiecznych map dla zmylenia przeciwnika 🙂 Krzyż jest bowiem znany pod zupełnie inną nazwą – „Pánův kříž”.

Na dole cokołu krzyża wykuto symbol opactwa w Broumowie – brzewno.

Z tyłu krzyża znajduje się wykuta data „1827”.

Warto odnotować, że „Pánův kříž” jest najwyżej położonym miejscem (729m n.p.m.) na całej ponad 25 kilometrowej trasie dawnej pątniczej ścieżki z Polic nad Metui do Wambierzyc.


(50°30’29.5″N, 16°19’14.0″E)

„Steinerners kreuz”

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Kolejna nazwa krzyża ze starej mapy, która dzisiaj nie funkcjonuje. Co innego jak napiszę o tym samym krzyżu – Machovský kříž. I wszyscy wszystko wiedzą 🙂 Pomimo, że w sezonie bywa tutaj tłoczno, dla mnie jest to od wielu lat jedno z ulubionych miejsc w Górach Stołowych.


Od Machowskiego Krzyża dawna pątnicza ścieżka z Polic nad Metui do Wambierzyc schodziła w dół po zboczu Broumowskich Ścian pokonując na odcinku niecałych dwóch kilkometrów ponad 200 metrów różnicy wysokości.

Na tym fragmencie trasy, którą dzisiaj prowadzi niebieski szlak turystyczny warto zauważyć zachowane odcinki drogi, które zostały bardzo starannie wybrukowane kamiennymi blokami. Taki bruk można spotkać w kilku miejscach na górskich drogach, które przecinają Broumowskie Ściany.

Na kamiennym bloku jednego z murków oporowych przy drodze wykuto datę 1880 oraz symbol opactwa broumowskiego – brzewno.

Przebieg dawnej pątniczej ścieżki odbija od obecnego niebieskiego szlaku turystycznego tuż przy pierwszych zabudowaniach wsi Božanov. Według starej mapy z tego miejsca do granicy państwa przy pątniczej ścieżce znajdowały się cztery krzyże, których kamienne częśći wykonano z lokalnego piaskowca.

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Do czasów dzisiejszych zachowały się trzy krzyże. Pierwsze dwa stoją obecnie na uboczu.

źródło mapy: geoportal.gov.cz

 


(50°30’50.5″N, 16°20’06.5″E)

Krzyż stoi przy wejściu do lasu. Pomimo, że znajduje się on niecałe 100 metrów od niebieskiego szlaku turystycznego, nie jest on z niego widoczny.

Krucyfiks został wykonany z żeliwa, natomiast na cokole z piaskowca wyrzeźbiono postać Matki Boskiej Bolesnej.

Na piedestale wykuto relief baranka bożego z krzyzem, po jego obu strona cyfry tworzące datę 1799.

Inskrypcje wykuto rownież na tylnej ścianie cokołu.


(50°30’44.5″N, 16°20’33.5″E)

Miejsce nazywane jest na mapach „Červená hora” czyli Czerwona Góra. Stoi tutaj na skraju pola i lasu kamienny słup zwieńczony płaskorzeźbami a w oddali przepiękny widok na szczyt Koruna 😉

Jaki jest stąd sielski widok wiem oczywiście z wcześniejszego pobytu 🙂

Słup ma dwa reliefy, patrząc na rzeźbienia cokołu słupa, przedni relief skierowany jest w stronę lasu. Od tej strony musiała przebiegać pątnicza ścieżka.

Na tym reliefie przedstawiono ikonografię Kalwarii.

Tylna strona słupa zawiera drugi relief.

Przedstawiono na nim scenę św. Jerzego, który zabija na koniu smoka.


(50°30’37.0″N, 16°21’12.5″E)

Trasa pątniczej ścieżki przez półtora kilometra prowadzące do granicy państwa pokrywa się dzisiaj z asfaltową drogą (ścieżka rowerowa) ze wsi Božanov do leżącego po stronie polskiej zbiornika wodnego w Radkowie. Przy tej drodze pośród zabudowań osady Studená Voda (Kaltwasser) stały dwa krzyże, jeden z nich nie zachował się. Według mapy katastralnej z 1846 roku, na której zaznaczony jest krzyż (czerwone kółko na mapie)…

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

… krzyż ten powinien stać po prawej stronie drogi mniej więcej w tym miejscu:

źródło zdjęcia: mapy.cz

Niestety obecnie ani śladu krzyża oraz nawet zabudowań widocznych na tym fragmencie XIX-wiecznej mapy katastralnej.


(50°30’31.5″N, 16°21’27.5″E)

Ostatni z krzyży po stronie czeskiej na trasie dawnej pątniczej ścieżki z Polic nad Metui do Wambierzyc, stoi dzisiaj pod rozłożystym drzewem około 600 metrów od granicy panstwa.

Kamienny pomnik ukryty jest skutecznie pośród konarów drzewa, kamienny krucyfiks obrósł mchem. Na cokole wykuto postać Matki Boskiej Bolesnej.

Na dolnej częśći cokołu wykute inskrypcje oraz data 1793.

Z tego miejsca pozostawało pielgrzymom jeszcze niecałe 8 kilometrów do bazyliki w Wambierzycach.

Pątnicza ścieżka docierała nad granicę państwową i pielgrzymi wkraczali z Czech na teren dawnych Prus a dzisiejszej Polski.

O dalszym przebiegu pątniczej ścieżki pewnie napiszę niebawem. 🙂


Reklamy

2 thoughts on “Pątniczą ścieżką z Polic nad Metují do Wambierzyc – Część 3

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s