Schlesier-Ehrenmal („Totenburg”) [zn.]

W Wałbrzychu, w dzielnicy Nowe Miasto, stoi niszczejąca budowla, będąca reliktem niechlubnych czasów nazizmu. Oficjalna nazwa tego miejsca brzmiała „Schlesier Ehrenmal” , w wolnym przekładzie możnaby ją przetłumaczyc jako „Pomnik chwały ku czci poległych Ślązaków”.

„Schlesier Ehrenmal” wybudowano w latach 1936–1938, kiedy rządy przejęli naziści. Pomysł budowy pomnika ofiar I wojny światowej w Wałbrzychu pierwotnie wiązał się z potrzebą uhonorowania 1780 poległych mieszkańców miasta lecz naziści wykorzystali okazję do jednoczesnego propagowania ideologii państwowej. Zadecydowali więc, że po wybudowaniu ten monumenalny pomnik miał upamiętniać 170 tys. Ślązaków, którzy zginęli podczas I wojny światowej, ofiary wypadków w kopalniach oraz 25 lokalnych bojowników ruchu narodowo-socjalistycznego. Na przykładzie poświęcenia wałbrzyskiego pomnika jednocześnie ofiarom I wojny światowej, ofiarom wypadków górniczych i bojownikom nazistowskim ujawnia się często stosowany zabieg emocjonalnej manipulacji społeczeństwem. Obiekt został od początku pomyślany, jako pomnik upamiętniający poległych żołnierzy i bohaterów nazizmu, sugerując, że stanowią jedność, podczas gdy w rzeczywistości nic ich nie łączyło. Celowy zabieg służył wywołaniu reakcji poparcia dla nazizmu przy okazji powszechnego poparcia idei uczczenia ofiar wojennych, a dla wzmocnienia efektu również pamięci ofiar pracy. Wałbrzyski pomnik wpisuje się w typową propagandową architekturę III Rzeszy.

 

Na lokalizację „Schlesier Ehrenmal” wybrano teren na północnych stokach wzniesienia Niedźwiadki (50°45’53.5″N 16°17’50.5″E).


źródło fotografii: arkivi-bildagentur.de

Zwyczajowo przyjęła się nazwa „Totenburg” i taka funkcjonuje do dnia dzisiejszego szczególnie wśród mieszkańców Wałbrzycha. Pomnik uroczyście otwarto 9 czerwca 1938 roku w ramach corocznych obchodów śląskiego okręgu NSDAP.


Główna konstrukcja budowli to prostopadłościenny budynek o wymiarach około 25×28 metrów i wysokości około 6 metrów.


Przed budynkiem znajdował się plac defiladowy. Obecnie dostrzec można pozostałości schodów prowadzących na plac oraz ślady po fundamentach masztów na flagi okalających dawniej plac.


Po obu stronach elewacji frontowej znajdowały się niewysokie skrzydła zakończone cokołami na których ustawione były rzeźby orłów osadzone na kulach z wyrytą swastyką. Po rzeźbach pozostały dzisiaj już tylko cokoły.

 


Z placu defiladowego do środka budynku prowadziło główne wejście.


Wewnątrz znajdował się kwadratowy arkadowy dziedziniec.

Na środku dziedzińca stała sześciometrowej wysokości metalowa kolumna. Na jej cokole znajdowały się cztery ryczące lwy, które miały symbolicznie oznajmiać zmartwychwstanie poległych w dniu Sądu Ostatecznego.Kolumna zakończona była postaciami trzech młodzieńców opierającymi w swoich ramionach ogromną misę znicza.

W zniczu tym miał płonąć ‚wieczny ogień’.

Wewnętrzny dziedziniec okala krużganek.

Po drugiej wojnie światowej „Schlesier Ehrenmal” w Wałbrzychu został ‚zapomniany’. Usunięto wszelkie nazistowskie znaki po czym budowla zostawiona sama sobie niszczeje po dzień dzisiejszy. Miejsce to było i jest bardzo popularne wśród mieszkańców Wałbrzycha, istniały plany zaadoptowania obiektu i okolicznego terenu do celów rekreacyjnych. Plany nie wyszły jednak nigdy poza fazę ogólno projektową.

Pomimo widocznych zniszczeń jest to ciągle jedyna zachowana w Polsce tego typu budowla.

 


źródło starych fotografii: polska-org.pl; fotopolska.eu

fragmenty tekstu na podstawie: wikipedia.org; schondorf.pl


Informacje zawarte we wpisie w żaden sposób nie stanowią jakiegokolwiek wyrażania poglądów autora bloga a ich przedstawienie ma charakter ciekawostki historycznej.


 

Reklamy

6 thoughts on “Schlesier-Ehrenmal („Totenburg”) [zn.]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s