Granice na Wielkiej Sowie

Niecałe pół kilometra na zachód od wierzchołka Wielkiej Sowy – najwyższego szczytu Gór Sowich, zbegają się obecnie granice trzech powiatów: dzierżoniowskiego, kłodzkiego oraz wałbrzyskiego. (50°40’52.0″N, 16°28’47.0″E).

źródło mapy: openstreetmap.org

Owy trójstyk lokalnych granic znajduje się w tym miejscu przynajmniej od XVIII wieku patrząc na oznaczone granice na starych mapach:

„Karte von dem Herzogtum Schweidnitz, 1736”

żródło mapy: deutschefotothek.de

„Topographische Special-Karte von Deutschland und den angrenzenden Staaten, 1806 bis 1860”

żródło mapy: deutschefotothek.de

Mapy z początków XX wieku oprócz zaznaczonych granic lokalnych dóbr (uwypuklone przeze mnie czerwoną linią) dodatkowo opisują to miejsce „Dreiherrenstein” – Trójpański Kamień.

źródło mapy: historic.place

Trójpański Kamień na zboczu Wielkiej Sowy był około półtorametrowej wielkości kamieniem granicznym stojącym w punkcie trójstyku granic. Na każdej ze stron kamienia widniała wykuta data 1804. Na pewno na jednej ze stron wykute były inskrypcje: „Hans Heinrich der VI. Graf von Hochberg. „, co widać na zachowanym zdjęciu z lat 20-tych XX wieku.

źródło fotografii: lamina.stronazen.pl

Włości Hochbergów znajdowały się od zachodu. Pozostałe dobra ziemskie, które graniczyły tutaj były własnością następujących rodów: Hrabia von Sandretzky (Sandratzký) z Bielawy, Noworudzki ród Stillfried, Hrabia von Magnis z Bożkowa, Hrabia Nostitz z Rościszowa (Pieszyc). Wymieniłem wszystkie, gdyż te nazwiska i rody przewijają się w źródłach, które znalazłem 🙂 Który więc konkretnie ród (oprócz Hochbergów) był właścicielem pozostałych dwóch dóbr w roku 1804 (wyryta data na Trójpańskim Kamieniu na Wielkiej Sowie) – tego dokładnie nie wiem.

Trójpański Kamień na Wielkiej Sowie stał jeszcze do połowy XX wieku po czym został on uszkodzony. Znalezione zdjęcie z lat 90-tych XX wieku pokazuje jego zachowane fragmenty.

źródło fotografii: dolny-slask.org.pl

W latach dwutysięcznych po Trójpańskim Kamieniu nie ma już żadnego śladu… Byłem tu kilkukrotnie (przez trójstyk przebiega niebieski szlak turystyczny) i rozglądałem się w poszukiwaniu resztek kamienia, niestety bez powodzenia. 😦

 


 

Zachowany ślad oznaczeń granicy dóbr Hochbergów na Wielkiej Sowie mam okazję zobaczyć kilkaset metrów od trójstyku już poza szlakiem. Wystarczyło podążyć od trójstyku wzdłuż granicy dóbr w kierunku północno-wschodnim. Granica ta biegnie rowem, który najprawdopodobniej służył dawniej do transportu ściętych drzew. Na skraju tego rowu, prawie naprzeciw innej nieznanej historycznej pamiątki – kamiennego krzyża na Wielkiej Sowie –  stoi stary znak graniczny.

Na tym kamieniu granicznym z wykutym numerem ‚8’ widać zachowane inskrypcje oraz datę ‚1764’

Górna linia inskrypcji została przekuta cyfrą ‚8’ (chyba wcześniej wykute były tu litery „HV” (?)). W dolnej linii wykuto „G V” oraz połączone litery „HB”, co może oznaczać „Graf von Hochberg” (?).

Odszyfrowanie inskrypcji zgaduję, gdyż oznaczenie dóbr Hochbergów, które znajduje się na innym zachowanym znaku granicznym z 1732 roku – Trójpańskim Kamieniu w Górach Suchych, jest trochę inne. Tam bowiem wykuto inskrypcje „MGVH” (Max Graf von Hochberg).

 

Przeglądając w domu znalezione informacje odnośnie starych granic na Wielkiej Sowie natknąłem się na wzmianki, że ‚ponoć’ i ‚być może’, zachowało sie tutaj jeszcze kilka innych starych znaków granicznych. Oznacza to, że temat tego postu „Granice na Wielkiej Sowie” pozostaje dla mnie ciągle otwarty – do następnej mojej wizyty na najwyższym szczycie Gór Sowich. 🙂

 


 

Reklamy

7 thoughts on “Granice na Wielkiej Sowie

  1. Litery w górnym wierszu (przed wykuciem nru 8) to HHV, czyli Hans Heinrich V (Graf von Hochberg). Takich słupków ( i nieco późniejszych z literami HHVI – Hans Heinrich VI) jest (było?) tam kilka.
    Druga granicząca strona to – jak sądzę – Sandretzky; dobra noworudzkie Stillfriedów rozciągały się na południe od Wielkiej Sowy.
    Kamień trójpański – już rozbity na kawałki, ale dający się jeszcze poskładać – widziałem jeszcze w latach 90. Graniczyły tam dobra Hochbergów, Stillfriedów i Sandretzkych.

    A przy okazji: gorące podziękowania za wpisy o znakach pod Białą Skałą w Górach Stołowych i o granicy saksońsko-pruskiej. Dzięki nim obejrzałem te niezwykle ciekawe znaki i słupki.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s