Na Praskim Trakcie…

Ruszam Praskim Traktem – drogą o długości 13 kilometrów, poprowadzoną przez Góry Stołowe już najprawdopodobniej od czasów średniowiecznych.

Pierwszą część drogi na odcinku Karłów – Batorówek przebyłem i opisałem we wrześniu 2015 roku. Pozostała część Praskiego Traktu do obecnej drogi krajowej nr 8 pomiędzy miejscowościami Szczytna (Borowina) i Polanica-Zdrój czekała na pokonanie i opisanie przeze mnie do maja 2017 roku 🙂

Cały Praski Trakt jest obecnie wyznakowaną drogą rowerową, jedzie się nią w kierunku opisanym poniżej łatwo i przyjemnie (bo z górki).

 


Praski Trakt – odcinek Karłów – Batorówek

źródło mapy: deutschefotothek.de

 


0.0 km :

Początek Praskiego Traktu znajdował się w osadzie Carlsberg (Karłów). Większość przewodników pisze, że w Karłowie ta droga się kończyła, ja jednak w świetle obserwacji podczas jazdy uważam, że jednak zaczynała. 🙂 No cóż, kwestia interpretacji.

autor zdjęcia z 1981 roku: Marek Kledzik


0.8 km (50°28’10.0″N 16°20’31.0″E):

Na obecnym skrzyżowaniu z drogą do Batorowa mijamy pomnik poległym w I wojnie światowej, o którym wspomniałem przy okazji wpisu o Schlobach Straße.

Pomnik jest dzisiaj odnowiony, jednak jeszcze w latach 80-tych XX wieku leżał on porzucony w zaroślach:

autor zdjęć: Marek Kledzik

Przez następny kilometr Praski Trakt wiódł dzisiaj ledwie widoczną drogą wśród pól (obok obecnych agroturystyk ‚Zacisze’ i ‚Czerwona Woda’)…

 


1.8 km (50°28’13.0″N, 16°21’21.5″E):

Na krzyżówce Praskiego Traktu z dawną drogą „Müller Straße” dostrzec można zniszczony drogowskaz, odczytanie z niego napisów jest dziś całkowicie niemożliwe.

Wjeżdżam w tym miejscu do lasu, szeroka droga szutrowa idzie ‚prawie po płaskim”.


3.8 km (50°27’53.0″N 16°22’51.5″E):

Niecałe 3800 metrów (dokładnie 3766,25 m), to pół mili pruskiej. Co jest widoczne na Praskim Trakcie w postaci kamienia milowego z oznaczeniem „1/2 Mi” 🙂
Stąd mój początkowy wniosek, że milaż traktu rozpoczynał się w Karłowie.

 


5.9 km (50°27’33.5″N 16°24’31.0″E):

Rozdroże, wg starych map Praski Trakt prowadził w lewo (jadąc od strony Karłowa), czyli wzdłuż obecnego czerwonego szlaku turystycznego (Głównego Szlaku Sudeckiego). Odnotowuję ten fakt, gdyż mapy turystyczne błędnie informują, że Praski trakt odbijał w tym miejscu w prawo.

źródło mapy: Sygnatura

Ta droga odbijająca w prawo (prowadząca również do Batorówka) zwana była „Bauden Weg”.

źródło mapy: deutschefotothek.de


6.4 km : (50°27’33.5″N 16°24’55.0″E)

Przy obecnym skrzyżowaniu szlaków turystycznych stary drogowskaz.

Na drogowskazie kierunki:

… do Wambierzyc

… do Kłodzka

… do Karłowa.

Kilkanaście metrów od drogowskazu, na skraju lasu stoi kamienny pomnik z datą 1865.

W 2015 roku inskrypcja na pomniku była ledwo czytelna …

… kiedy przechodziłem tu ponownie w 2017 roku napisy na pomniku zostały uwypuklone czarnym kolorem. Wyryty napis to modlitwa do Najświętszej Maryi Panny.

A tak wyglądał pomnik w 1989 roku…

autor zdjęć: Marek Kledzik

Kieruję się dalej według starego drogowskazu – kierunek na Kłodzko.


7.4 km : (50°27’18.5″N, 16°25’38.5″E)

W miejscu, gdzie czerwony szlak tutrystyczny odchodzi od Praskiego Traktu, pod drzewem znajduje się kolejny kamienny drogowskaz.

Drogowskaz jest już od lat przechylony.

Na drogowskazie napis „nach Albendorf” („do Wambierzyc”):


7.5 km : (50°27’16.5″N 16°25’38.0″E)

Taka odległość oznacza jedno: przejechałem Praskim Traktem od Karłowa jedną milę pruską. Stojący przy drodze kamień milowy, w 2015 roku prawie przeoczyłem w zaroślach.

W 2017 roku ten sam kamień milowy stoi już przy Praskim Trakcie wyeksponowany, tak  że trudno go przeoczyć.

… i jeszcze ten kamień milowy w zimowej scenerii:

 


8.4 km : Neu Friedrischground (Batorówek).

Batorówek (będący dzisiaj administracyjnie częścią miejscowości Szczytna) to obecnie trzy domostwa. Odbijam tutaj na moment od Praskiego Traktu aby zobaczyć dwa kamienne mostki nad potokiem Czerwona Woda. Mostki te mają swoje nazwy wykute na kamiennej balustradzie.
Pierwszy z nich, na drodze w kierunku Batorowa to „Auer Brücke”…

… drugi mostek natomiast jest na końcu wspomnianej drogi „Bauden Weg” i został nazwany „Hütten Brücke” czyli Most Hutniczy.

 


Praski Trakt – odcinek Batorówek – Szczytna (Borowina)

źródło mapy: deutschefotothek.de

Od Batorówka Praski Trakt przez prawie kilometr biegnie asfaltem drogi zwanej Czarnym Traktem, która prowadzi dalej do Chocieszowa.


9.3 km : (50°26’40.5″N, 16°26’05.0″E)

Rozdroże. Praski Trakt odbija od Czarnego Traktu w prawo.


9,6 km

Otrzymałem fotografię zrobioną w latach 90-tych XX wieku z informacją, że jest to kamień milowy na Praskim Trakcie i stał on 300 metrów od obecnego rozdroża z Czarnym Traktem.

autor zdjęcia: Marek Kledzik

Jeśli to był kamień milowy, to jego umiejscowienie jest dość ciekawe, gdyż licząc milaż (bazując na poprzednich dwóch kamieniach milowych) wychodzi niecałe 1.3 mili. Z otrzymanego zdjęcia nie można odczytać czy i jaki milaż był na tym kamieniu. Widać jednak fragment napisu w dolnej części słupka – „…berg” (?)  i pozostałości strzałki. Mógł to więc być drogowskaz wskazujący kierunek do Karłowa (Carlsberg).

Niestety w 2017 roku w tym miejscu po kamieniu ani śladu.


9.7 km : (50°26’35.0″N, 16°26’22.0″E)

Mijam stojącą na poboczu drogi kamienną ławkę.

Właściwie można ją nazwać ‚kamienną kanapą’, gdyż siedzisko ma chyba ponad 3 metry długości.

Przez następne 3 kilometry wzdłuż Praskiego Traktu biegnie historyczna granica dóbr miejscowości, co więcej w kilku miejscach były ‚trójstyki’, czyli punkty gdzie zbiegały się granice trzech dóbr. Zacząłem się więc rozglądać uważniej, szczególnie w okolicach trójstyków mając nadzieje, że zachowały się stare znaki graniczne.
Na poniższej mapie granice dóbr zaznaczyłem kolorem czerwonym, kolor niebieski to przebieg Praskiego Traktu:

źródło mapy: deutschefotothek.de


10.0 km : (50°26’29.0″N, 16°26’33.5″E)

Miejsce pierwszego historycznego trójstyku granic dóbr.

Obecny Praski Trakt to szutrowa droga leśna wybudowana praktycznie od nowa, z rowami po obu stronach. Podczas modernizacji wszelkie kamienie i głazy, które stały zapewne wcześniej obok traktu zostały usunięte bądź odrzucone na bok. Jeden z takich głazów, odrzucony kilkanaście metrów od drogi okazał się tym, na który liczyłem.

Na głazie wykuty znak krzyża i liczba ’16’ oraz kilka innych inskrypcji, m.in. data 1855

O tym, że głaz został odrzucony podczas modernizacji drogi świadczy fakt, że ryty są do góry nogami. Na szczęście zdjęcie łatwiej obrócić niż kilkutonowy kamień.

Ciekawą informację znalazłem w artykule Marka Kledzika zamieszczonym w „Przydrożnych pomnikach przeszłości” (zeszyt nr 12; marzec 1991; PTTK Świdnica). Otóż jest tam napisane, że cytuję:

‚ Przy Praskim Trakcie znajduje się głaz z wyrytą inskrypcją: ” + 1644 FIII E.S. ” (…). F III to chyba nic innego jak monogram cesarza Ferdynanda III (…) monogram E.S. – to Ezajasz Scholz [lub wg innych źródeł Sachs], lekarz nadworny. (…) Najprawdopodobniej w 1644 roku nastąpiło wydzielenie lasów z królewszczyzny. ‚

Na powyższym głazie na jego niezniszczonej części zachowały się krzyż, liczby ‚1 6’ oraz litera ‚E’. Było więc dla mnie mocno prawdopodobne, że to głaz, o którym była mowa w zacytowanym artykule.

W grudniu 2017 roku skontaktował się ze mną autor zacytowanego artykułu – pan Marek Kledzik i podesłał kilka starych zdjęć 🙂 Fotografie zrobione przez niego w latach 90-tych XX wieku potwierdzają, że jest to rzeczywiście ten głaz z inskrypcją ” + 1644 FIII E.S. „. Oryginalnie znajdował się on przy skraju Praskiego Traktu:

autor zdjęcia: Marek Kledzik

A tak wyglądała jego pełna inskrypcja:

autor zdjęcia: Marek Kledzik

Niestety ten przepiękny głaz graniczny został bezpowrotnie zniszczony 😦

Otrzymałem również dwa zdjęcia niezniszczonego jeszcze głazu od Pana Tomasza. Zdjęcia zostały wykonane w czerwcu 2012 roku.

Autor zdjęcia: Tomasz Gmerek (www.facebook.com/tomasz.gmerek.foto)


Autor zdjęcia: Tomasz Gmerek (www.facebook.com/tomasz.gmerek.foto)

 


10.6 km : (50°26’18.5″N, 16°27’04.5″E)

Na poboczu traktu stoi słupek, a na nim liczba 16.


10.8 km : (50°26’16.5″N, 16°27’10.0″E)

Dwieście metrów dalej przy drodze kamień z rytem krzyża oraz liczbą 16. Wygląda jak typowy kamień graniczny a ta sama liczba co na słupku wcześniej oznacza, że słupek też mógł być oznaczeniem linii granicy dóbr.


11.0 km : (50°26’14.0″N 16°27’17.0″E)

Przy rowie wkopany słupek z numerem 23.

W okolicy następnych dwóch trójstyków a także wzdłuż granic dóbr na całym pozostałym odcinku Praskiego Traktu żadnych granicznych znaków już nie znalazłem.


13.1 km – Szczytna (Borowina)

Koniec Praskiego Traktu, który dobiega do dzisiejszej drogi krajowej nr 8.

Kilkadziesiąt metrów od skrzyżowania Praskiego Traktu z DK8 znajduje się czwarty trójstyk granic dóbr. Co się na nim znajduje – o tym w osobnym wpisie. 🙂


Reklamy

5 thoughts on “Na Praskim Trakcie…

  1. super 🙂 uwielbiam drogi tego typu. Niewiele brakowało, a bym tam zajechał w zeszłym roku. Z ciężkim sercem, ale inaczej wtedy pociągnąłem wtedy trasę. Ale, dzięki temu, Góry Stołowe wciąż przede mną 🙂

  2. Całość blogu to ciekawa lektura. Profesjonalnie zrobiony – zdjęcia, opisy, mapy. Gratuluję.
    Moją marcową wycieczkę muszę powtórzyć aby zobaczyć nowych „strażników przeszłości”.

    • Nie ukrywam, że informacje otrzymane m.in. od Pana zmobilizowały mnie by po prawie dwóch latach ukończyć w końcu całość Praskiego Traktu 🙂
      Pozdrawiam.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s