IAG/IHS 1727 – Chełmsko Śląskie

Kiedy jedzie się do tzw. Worka Okrzeszyńskiego w Sudetach nie da się nie przejechać przez leżące u jego wrót Chełmsko Śląskie.

A kiedy stoi się na rynku w Chełmsku Śląskim, aż trudno uwierzyć, że jest to centralna część… wsi. Chełmsko Śląskie utraciło bowiem tuż po drugiej wojnie światowej prawa miejskie, które posiadało od XIII wieku.

Przed drugą wojną światową Chełmsko Śląskie, nazywane wtedy Schömberg, było znane daleko poza swoim regionem z tkactwa oraz z wyrobu niezwykłej kiełbasy wędzonej na jodłowych szyszkach. Warto wspomnieć też, że w owym czasie z racji swojego usytuowania pomiędzy Krzeszowem i Skalnym Miastem był to też ośrodek turystyczny z bazą noclegową i gastronomiczną. W czasach Polski Ludowej wszystko to się urwało – Chełmsko Śląskie, zdegradowane do rangi wsi stało się tylko reliktem dawnej przeszłości.

Z okresu XVIII-wiecznej świetności miasteczka jako centrum tkactwa pochodzi najbardziej dzisiaj znany zabytek Chełmska Śląskiego – „Domy Dwunastu Apostołów” – zespół drewnianych domów z 1707 roku zamieszkałych dawniej przez tkaczy. Obecnie zachowało się 11 domów, dwunasty zwany „Judaszem”, spłonął w latach 50-tych XX w.

Wszystkie te domy, zwane również „Domami Tkaczy” od strony ulicy łączy rząd drewnianych podcieni.

Udaję się do domu z numerem 17 – znajduje się tutaj kawiarnia „u Apostoła”. Gospodarz – pan Adam Antas jest osobą, którego pasja historyczna związana z okolicą i dawnym miasteczkiem nie pozwoli zapomnieć o świetności Chełmska Śląskiego w przeszłości.


Zanim jednak usiądę w kawiarence przy kawie oraz cieście zwanym ‚Bombą Apostołów’ i zanim zacznę słuchać opowieści ciekawostek pana Adama na temat historii Chełmska i okolic, udaję się najpierw na tył domku – do ogrodu.
W ogrodzie bowiem znajduje się, uratowany przez pana Adama jeden z granicznych słupków zakonnych. Piszę świadomie ‚zakonnych’, gdyż słupek ten jest unikatowy w skali wszystkich znanych zachowanych – ma bowiem podwójne oznaczenia – cysterskie oraz jezuickie.

Część ‚cysterska’ słupka to napisy „IAG 1727” będące skrótem od (Innocentius Abbas Grissoviensis) – określały one teren klasztoru krzeszowskiego zarządzanego w roku 1727 przez opata Innocentego Fritscha.

Po stronie ‚jezuickiej’ tego kamienia wyryto „IHS 1727 RSSJ”.

Napis IHS z krzyżem nad literą ‚H’ jest godłem jezuitów, natomiast ‚RSSJ’ to skrót „Residentia Schatzlariensis Societatis Jesu” – domu Towarzystwa Jezusowego w Zaclerzu (Žacléř).

Dodam jeszcze, że ten kamień graniczny jest szerszy (ok. 1.5 razy) od innych słupków cysterskich, które dotychczas widziałem i opisałem.

Na szczycie słupka wyryto litery „IG”…

… oraz numer 517 – związany z nową numeracją granicy pod koniec XIX-wieku.

Cyfra 517 pozwala na określenie oryginalnego położenia tego kamienia granicznego – znajdował się on w charakterystycznym załamaniu granicy koło wierzchołka góry Bogoria.

źródło mapy: amzp.pl

 

Napisy znajdujące się na tym kamieniu zostały przerysowane na mapę katastralną z 1840 roku, w miejscu usytuowania przy Górze Bogoria.

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Oryginalna lokalizacja kamienia z Chełmska Śląskiego jest w punkcie dzisiejszej granicy polsko-czeskiej przy słupku III/258.


Z panem Adamem przedyskutowałem (właściwie głównie słuchając) prawie dwie godziny. W międzyczasie zaglądałem ponownie dwukrotnie do ogródka domu tkaczy nr 17. Aby tradycji stało się zadość zamoczyłem ręce w źródełku bijącym przy ogrodzie…

… po jakimś czasie ponownie idę do ogródka aby zobaczyć fragment XIX-wiecznego innego kamienia granicznego z napisem ‚FR’ (Fredericus Rex (?)).

Pomimo, że popołudnie spędziłem nietypowo jak dla siebie czyli siedząc w kawiarni, nie spodziewałem się, że będzie to tak ciekawa i interesująca wizyta.

Na pewno tu powrócę. Nie przeglądnąłem wszystkich starych pocztówek Chełmska w albumie pana Adama 😉


Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s