Na granicy polsko-czeskiej: tajemnice odcinka III/247.

Rejon pogranicza polsko-czeskiego tworzący tzw. „Worek Okrzeszyński” niezmiennie od lat przyciąga mnie do wręcz cyklicznego zaglądnięcia w celu ‚odkrywania’ czegoś nowego. Pomimo, że chodziłem już wzdłuż granicy tutaj rozglądając się uważnie wokół, okazuje się, że sporo ciekawego do zobaczenia jeszcze przede mną.

Tym razem ‚na tapetę’ poszedł odcinek granicy polsko-czeskiej oznaczony jako odcinek III/247, który oznaczyłem czerwoną linią na mapie poniżej.

źródło mapy: geoportal.gov.pl

Fotograficzny opis całości odcinka III/247 umieściłem w osobnym wpisie na blogu „Graniczne Ścieżki”. Tutaj jednak chciałem opisać jedną z nazwijmy to ‚tajemnic’ znajdującą się na granicy.

Najpierw jednak warto ponownie wspomnieć o miejscu, gdzie zaczyna się odcinek granicy nr III/247. Linia graniczna idąca od wielu kilometrów skrajem grzbietu pasma Zaworów w Górach Stołowych (nazywanego również Grzbietem Granicznym) zmienia swój przebieg o 90 stopni i idzie w dół zbocza. Tutaj obok obecnego słupka granicy polsko-czeskiej znajduje się głaz z wyraźnie wyrytymi literami „C A” oraz krzyżem między nimi.

Napis ten według wielu publikacji uważany jest za dawny znak granicy dóbr opactwa cysterskiego w Krzeszowie. Nie ma jednak  jednoznacznego opisu (właściwie to nie znalazłem żadnej hipotezy) co wyryty monogram „C A” może oznaczać.

Ten głaz jednak już kilkukrotnie widziałem. Najciekawsze tym razem było dla mnie to, co może znajdować się na granicy dwieście metrów dalej. Przyczyną tej ciekawości była jedna, a właściwie dwie mapy katastralne z XIX-wieku. Przeglądając przebieg granicy z ówczesnymi Prusami (która to granica pokrywa się z obecną polsko-czeską), na mapie „Ober Adersbach” oprócz oznaczenia „C A” dostrzegłem jeszcze jedno, właśnie około 200 metrów dalej na ówczesnym trójstyku dóbr ziemskich i Prus – oznaczenie to liczba ‚1591’ oraz krzyżyk:

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Podobnie było na drugiej z map „Quallish” która obejmuje ten trójstyk z drugiej strony – tutaj oprócz identycznej liczby „1591” dopisane były dwa krzyżyki:

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Po zejściu stromym zboczem docieram na miejsce. Znajduje się tutaj sporej wielkości głaz.

Na głazie umiejscowiony jest obecny znak graniczny 247/4.

Strona głazu z obecnym znakiem granicznym nic więcej nie ma, czy znajdę to po co tutaj przyszedłem po jego drugiej stronie?

Zauważam na górze głazu wykutą linię granicy, te oznaczenie można zauważyć w kilku miejscach na granicy biegnącej grzbietem Zaworów.

Pod tą wykutą linią, na dole głazu widzę swój ‚cel’ 🙂 …

… liczbę 1591.

Tak więc ‚notka opisowa’ – liczba 1591 przy granicy na XIX-wiecznych mapach katastralnych ciągle istnieje w rzeczywistości. Spędziłem jeszcze chwilę poszukując na głazie naniesionych na mapach krzyżyków (bądź krzyżyka) jednak ich nie znalazłem.

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

Czy wykuta liczba ‚1591’ jest datą – znakiem granicznym z końca XVI wieku?

  • wykuta liczba znajduje się na linii granicy, co więcej wg map katastralnych był to trójstyk granic dóbr.
  • mapy katastralne są z 1840 i 1860 roku, tak więc liczba (data) ‚1591’ na pewno została wykuta przed wyrysowaniem tych map.
  • hipoteze że jest to stare oznaczenie graniczne mogą też potwierdzać wyrysowane na mapach oprócz liczby krzyżyk (krzyżyki).

Jednak powyższe wnioski są na podstawie map powstałych ponad 200 lat później niż domniemana data na tym głazie. Znajduję jednak ciekawy fragment tekstu w publikacji Przemysława Wiszewskiego „Świat na pograniczu. Dzieje Lubawki i okolic do 1810 r”:

„Wiek XVI to okres określania linearnego przebiegu granic posiadłości. Dawny, daleki od dokładności ich przebieg przestał wystarczać. (…) regulacja granic (…) prowadziła (…) do serii konfliktów między zainteresowanymi stronami. (…)Tego rodzaju spory przyciągnęły nawet uwagę władzy cesarskiej, bowiem dotyczyły także przebiegu granicy między Czechami a Śląskiem. Wieloletni konflikt między opactwem a panami Wacławem i Adamem Abrahamem Bohdantzki, braćmi von Hodkowa, panami na Weykerssdorff i Ebersbach doprowadził w 1591 r. do powołania specjalnej komisji, w której znaleźli się reprezentanci stanów czeskich i śląskich. Jej zadaniem było określenie przebiegu granic między posiadłościami obu zwaśnionych stron – Okrzeszynem należącym do klasztoru (krzeszowskiego) i wsią Chvaleč (Qualisch) należącą do braci von Hodkowa – a jednocześnie między Czechami i Śląskiem.”

Powyższy tekst z publikacji może juz być wystarczającym logicznym ‚dowodem’ na to, że wykuta liczba ‚1591’ jest datą – zgadza się bowiem i rok i miejsce.


 

Reklamy

2 thoughts on “Na granicy polsko-czeskiej: tajemnice odcinka III/247.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s