Prędocice/Toporów (Tormersdorf) [zn.]

Rzeka Nysa Łużycka, oprócz tego, że dziś jest rzeką graniczną pomiędzy Polską i Niemcami, stanowi również zachodni kraniec obszaru Borów Dolnośląskich.
Na tym końcu olbrzymiego kompleksu leśnego, przy rzece znajduje się miejsce opisane jako Prędocice.

źródło zdjęcia satelitarnego: google.com

Nazwa Prędocice to oficjalna polska nazwa nadana po II wojnie światowej leżącej tutaj wsi Tormersdorf. Osada, o której pisana wzmianka pojawia się w 1403 roku, a która w latach 30-tych XX wieku liczyła ponad 500 mieszkańców dzisiaj już nie istnieje.

źródło mapy: deutschefotothek.de

źródło fotografii: chwila.com

Podczas II wojny światowej utworzony tutaj został przejściowy obóz pracy dla Żydów. Internowano tutaj kilkaset osób pochodzenia żydowskiego głównie z Wrocławia.

źródło fotografii: chwila.com

W kwietniu 1945 roku Tormersdorf zostało wybrane przez dowództwo II Armii Wojska Polskiego jako punkt dowodzenia Operacji Łużyckiej. Miejscu nadano wtedy nazwę Toporów i ta nazwa obecnie używana jest równolegle wraz z oficjalną nazwą Prędocice.

Podczas działań wojennych wieś została praktycznie całkowicie zniszczona.



Pośród wielokilometrowej monotonii lasu w Borach Dolnośląskich do Toporowa kierują drogowskazy – takie namalowane na sklejce 🙂

jak również takie bardziej trwałe – kamienne.

Na początek jadę zobaczyć pomnik poległych żołnierzy podczas Operacji Łużyckiej. Tutaj co roku odbywają się uroczystości rocznicowe kombatantów II Armii Wojska Polskiego.


Sama wieś znajdowała się u podnóża skarpy, na której stoi pomnik. Na dole przy skarpie odnaleźć można sporo pozostałości po dawnych domostwach.

W drugiej połowie XX wieku wieś nie była całkiem opuszczona, gdyż znajdowała się tutaj strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza. Budynki stanowiące teren strażnicy widoczne są chociażby na mapie z lat 70-tych XX wieku:

źródło mapy: historic.place

Strażnica od wielu lat jest zlikwidowana. Ostały się tylko mury jednego z budynków (51°20’04.0″N 14°59’03.5″E)…

… murków, …

… oraz dużego fragmentu mozaiki, podobno zdobiącej kiedyś świetlicę strażnicy.


Wieś Tormersdorf miała swój cmentarz położony na skarpie w pewnym oddaleniu od miejscowości (51°20’21.0″N 14°59’09.0″E). Teren dawnego cmentarza znajdujący się obecnie pośród lasu wyróżnia się charakterystyczną dawną aleją cmentarną.

Duże oddalenie od dzisiejszych siedzib ludzkich spowodowało zapewne, że po dawnym cmentarzu, oprócz pozostałości grobów zachowały się metalowe krzyże. Robi to niesamowite wrażenie w tym smutnym miejscu.


Do II wojny światowej Tormersdorf miało swój most przez Nysę Łużycką.

źródło fotografii: tablica pamiątkowa w miejscu mostu.

Dzisiaj po moście pozostał jedynie przyczółek po stronie polskiej.

Po stronie niemieckiej natomiast postawiono pamiątkowy obelisk.


Z mostem w osadzie Tormersdorf związane jest jeszcze jedno historyczne wydarzenie. O ten most 24 maja 1813 roku miała miejsce bitwa pomiędzy wojskami francuskimi i rosyjskimi. Bitwa trwała kilka godzin, a poległych w bitwie Francuzów i Rosjan pochowano w lesie na wschód od wsi.
Miejsca pochówku ofiar tej bitwy z XIX wieku oznaczone zostały na przedwojennych mapach („Kosackengraber”, „Franzosengrab”):

źródło mapy: deutschefotothek.de

Po grobach w miejscach wskazanych na przedwojennych mapach dzisiaj nie ma ani śladu. Jedynie w pobliżu ich, przy leśsnej drodze leżą dwa krzyże.

Na tabliczce na jednym z nich napis, dzisiaj już praktycznie nieczytelny.

Odnajduje jednak stare zdjęcie – na tabliczce było napisane „Szczątki żołnierzy”.

Ale czy te krzyże to pozostałość upamiętnienia żołnierzy z XIX-wiecznej bitwy? Tego nie wiem, choć bliskość do miejsc zaznaczonych na przedwojennych mapach raczej na to wskazuje.


fragmenty tekstu na podstawie: wikipedia.org

Advertisements

5 thoughts on “Prędocice/Toporów (Tormersdorf) [zn.]

    • Dojazd samochodem jest możliwy chyba tylko od południa tj. od Bielawy Dolnej. Piszę ‚chyba’ bo do samej Bielawy nie jechałem rowerem, niemniej na odcinku od Prędocic w kierunku Bielawy, którym jechałem nie było żadnych szlabanów. Natomiast na pozostałych drogach od Prędocic były zakazy i szlabany nadleśnictwa. Pozdrawiam.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s