Pomiędzy Łęknicą i Przewozem

Miejscowości Łęknica i Przewóz leżące w województwie lubuskim nad rzeką Nysa Łużycka dzieli w linii prostej odległość około 16 kilometrów.

Od lutego do drugiej połowy kwietnia 1945 roku na tym terenie stacjonowały wojska radzieckie 5 Gwardyjskiej Armii. 16 kwietnia 1945 roku rozpoczęła się Operacja Łużycka.

źródło mapy: wikipedia.org

Wzdłuż całego odcinka napotkać można wykopane wtedy transzeje. Ciągną się one wzdłuż Nysy jeszcze daleko na południe wzdłuż ówczesnej linii frontu. Lokalizacje transzei można znaleźć na mapie cieniowanej terenu, obecnie po siedemdziesięciu latach są to zarośnięte rowy w lasach.

źródło mapy: geoportal.gov.pl

Jadąc rowerem przed ten teren po polskiej stronie Nysy Łużyckiej odniosłem wrażenie jakby czas tutaj zatrzymał się właśnie po przejściu wojsk pod koniec II wojny światowej. Pozostały transzeje ciągnące się przez dziesiątki metrów ale chyba bardziej warte opisania jest to co nie pozostało. Istniejące tutaj do II wojny światowej siedziby ludzkie zniknęły praktycznie jednego lutowego dnia, po dawnych gospodarstwach dosłownie nie ostał się kamień na kamieniu.

Oto przedstawiona krótko ich historia, którą dołączam do zestawienia na blogu:

„[zn.] – na mapach oznacza zniszczony”:

 


Mosty (Wendisch Musta / Birkfähre) [zn.]

Wieś Mustau pierwszy raz została wzmiankowana w dokumentach w 1464 roku i historycznie należała do Księstwa Żagańskiego. W latach 30-tych XX wieku wieś Wendisch Musta liczyła ponad 250 mieszkańców.

źródło mapy: historic.place

W latach 1936–1945 nazwę wsi zmieniono na Birkfähre.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Podczas II wojny światowej umieszcza się we wiosce Niemców ze zbombardowanych miast. 20 lutego 1945 roku, ostatni uchodźcy oraz mieszkańcy opuszczają wioskę. Wieczorem tego samego dnia Wehrmacht niszczy wioskę podpalając ją przed Armią Czerwoną, która wkracza tutaj następnego dnia…
Po wojnie wieś nazwana Mosty była już po polskiej stronie linii Odry i Nysy, nigdy jej nie odbudowano. Nadający się materiał budowlany po zabudowaniach odzyskiwali i wykorzystywali w odbudowie okolicznych wsi nowi przesiedleńcy z wschodnich rejonów przedwojennej Polski.

fragment tekstu na podstawie: wikipedia.de

Aż trudno uwierzyć, że po tak dużej wsi zostały tylko brukowana droga i rosnące przy niej drzewa. Aczkolwiek przy ‚wjeździe’ do tej nieistniejącej wsi sugerują, aby zwolnić 😉

I pomyśleć, że stał tutaj pałac…

… była gospoda, szkoła …

… piekarnia.


Lichtenberg (Łętów / Przysieka) [zn.]

W wiosce Lichtenberg leżącej dwa kilometry od wsi Wendisch Musta do rozpoczęcia II wojny światowej było 8 gospodarstw i 37 mieszkańców. 20 lutego 1945 roku wszyscy dostali nakaz opuszczenia domostw przed zbliżającym się frontem. Natychmiast po wysiedleniu kolonia Lichtenberg zostaje wysadzona przez Wehrmacht, aby nie wpadła w ręce Rosjanom…
Jak wspomina jeden z mieszkańców: „Uciekaliśmy z rodzicami z dobytkiem, który byliśmy w stanie zmieścić na wóz i zabierając jedną krowę. Pozostałe zwierzęta świnie, kury a nawet psy nie mogły być zabrane i zostały w Lichtenberg. Dom, którego ostatnią ratę ojciec spłacił dwa miesiące przed ucieczką został wysadzony…

fragment tekstu na podstawie: skerbersdorf.de

Po wiosce Lichtenberg dzisiaj ani śladu. Można przejechać drogą, która przechodziła kiedyś przez wioskę nawet nie zdając sobie sprawy, że tu mieszkali kiedyś ludzie…

źródło mapy: deutschefotothek.de


Lichtenberg – stacja kolejowa [zn.]

W miejscu dawnej wioski Lichtenberg od drogi Łęknica – Przewóz odchodzi na północ brukowana droga.

Prowadzi ona do linii kolejowej, która kończyła się tutaj stacją towarową i przystankiem osobowym.

źródło mapy: skerbersdorf.de

Stacja towarowa posiadała kilka torów i była stacją przeładunkową węgla brunatnego z kopalni „Alice” w Pechern, która znajdowała się po drugiej stronie Nysy Łużyckiej.

Od kopalni w Pechern do stacji towarowej Lichtenberg węgiel był transportowany dwukilometrową kolejką linową.

źródło mapy: skerbersdorf.de

Kopalnię zamknięto w 1923 roku i w związku z tym stacja towarowa również przestała mieć znaczenie i została zlikwidowana.

Tereny stacji towarowej obecnie porasta las rosnący na równym jak stół terenie po torowisku, w którym pozostały fundamenty filarów infrastruktury kolei linowej.

Przed końcową stacją towarową znajdował się przystanek osobowy.

Widoczna do dzisiaj są resztki peronu oraz pozostałości zabudowań przystanku kolejowego.

 

Znalazłem krótki (rewelacyjny) film animowany przedstawiający funkcjonowanie w początkach XX wieku kopalni w Pechern, transportu węgla kolejką linową do stacji Lichtenberg i samą stację. Polecam oglądnąć:

źródło filmu: youtube.com


Jamnitz [zn.]

Kolonia Jamnitz znajdowała się kilometr dalej od wioski Lichtenberg w stronę Przewozu. Podzieliła identyczny los: wysiedlona 20 kwietnia 1945 roku, a następnie wysadzona przez Wermacht. Po tej kolonii została tylko polana. Dzisiaj stoi na niej mnóstwo uli.

źródło mapy: historic.place


Na zakończenie dla kontrastu, jedno miejsce po drugiej stronie Nysy Łużyckiej – miejscowość Pechern,  gdzie znajdowała się wspomniana kopalnia węgla brunatnego:


źródło starych fotografii: mein-skerbersdorf.de


Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s