F III czyli granicą na Orlicę jeszcze raz

W czerwcu 2016 roku we wpisie „Granicą na Orlicę” opisałem jak dość przypadkowo natknąłem się w Górach Orlickich na XVII-wieczny kamień graniczny z wyrytym monogramem ‚F III’ oraz datą 1636.

Po powrocie starałem się w domu znaleźć jak najwięcej dostępnych informacji na temat tego kamienia. Zacząłem od tego co miałem już ‚pod ręką’ na zrobionych fotografiach czyli wyrytych na kamieniu inskrypcjach.

Oznaczenie „F III” na słupku jest przypisywane jako inicjał Ferdynanda III Habsburga. Potwierdzać to może fakt, że nad inicjałem widać zarys wykutej korony.

Poniżej inicjału ‚F III’ na kamieniu wykuto datę 16 września („SEPTEMBRIS”) 1636 roku. W owym czasie w tym miejscu była granica dóbr Hrabstwa Kłodzkiego („Grafschaft Glatz”) oraz Państwa Opoczno („Herrschaft Opocno”) Ciekawym jest to, że czytając historię tych ziem wywnioskowałem, że tym czasie formalnej granicy tutaj nie było, gdyż hrabstwo kłodzkie podlegało bezpośrednio czeskiemu monarsze (a więc Ferdynandowi III, który wtedy panował). Z drugiej strony znalazłem wzmiankę, że wg cesarskich dokumentów państwo Opoczno nadano hrabiemu Rudolfowi Colloredo kilka dni przed wykutą datą, mianowicie 30 sierpnia 1636 roku. Czy miało to coś wspólnego z tym kamieniem granicznym – jak na razie nie mogę logicznie wydedukować. 🙂

Na dole kamienia wyryte jest rzymski numer 7 („VII”), który wygląda na oznaczenie kolejnego numeru kamieni granicznych.

 

Ten wykuty numer oznaczał, że w przeszłości musiało być tych kamieni więcej niż jeden 😉 Ciekawiło mnie ile tych kamieni było i czy w ogóle wiadomo jaki jest los pozostałych kamieni?

 


Pierwszy trop znalazłem na jednej z czeskich stron internetowych gdzie była krótka wzmianka, że jeden z kamieni z inicjałami Ferdynanda III stał kiedyś przy Masarykowej Chacie i został przeniesiony do muzeum w Destnej. Dołączone było też takie zdjęcie:

źródło obrazka: orlickehory.net

Zdjęcie jest dość kiepskiej jakości, jednak widać na nim, że na dole słupka wyryte jest rzymskie 15 (XV).

 


Kolejne ślady dotyczące kamieni granicznych ‚F III’ znalazłem na starych mapach katastralnych z XIX wieku. Okazało się, że owe kamienie graniczne zostały na tych mapach naniesione. Z map wynikało, że kamienie były ponumerowane od I (1) do XV (15). Co więcej lokalizacja kamienia nr VII zgadzała się z miejscem, w którym ‚znalazłem’ kamień w tym numerem, a kamień nr XV opisany był faktycznie koło obecnej Masarykowej Chaty.

Po natrafieniu na tak cenne wskazówki na starych mapach katastralnych wybrałem się w sierpniu 2016 roku ponownie na granicę polsko-czeską w Górach Orlickich aby przejść cały odcinek, gdzie na mapach zostały zaznaczone kamienie ‚F III’. Spędziłem prawie cały dzień na tej zabawie idąc od punktu do punktu i przeszukując za każdym razem każdy skrawek ziemi w promieniu kilkunastu metrów od zaznaczonej na mapie lokalizacji każdego z kamieni „F III”. Nie spodziewałem się za wiele odkryć, jedynym zaskoczeniem było kiedy dotarłem w pobliże lokalizacji kamienia „F III” numer 9:

W trawie leżał bowiem kamień graniczny FIII z numerem VIIII (czyli 9) 😀


W listopadzie 2017 roku otrzymałem zdjęcia od Pani Jadwigi (za które dziękuję), zrobione kilka lat wcześniej w muzeum w Destnej. Z fotografii wynika, że znajdują się tam trzy kamienie graniczne z monogramem ‚F III’:

Na zdjęciu (z 2013 roku) widać słupek, który stoi na zewnątrz muzeum i ma numer V (5):

Autorka zdjęcia: Jadwiga Szubert

Na drugiej fotografii znajdują się stojące wewnątrz muzeum (w 2015 roku) dwa kamienie F III z numerami XIII (13) oraz XV (15).

Autorka zdjęcia: Eleonora Pawlik.

 


Tyle wiem na chwilę obecną na temat kamieni granicznych z monogramem ‚F III’ z Gór Orlickich w Sudetach. Mam nadzieję, że będę dokonywał kolejnych aktualizacji tego wpisu o tym co się dzieje z kamieniami z pozostałymi numerami.

Poniżej krótkie podsumowanie na temat wszystkich kamieni granicznych z monogramem ‚F III’ z Gór Orlickich, na podstawie znalezionych opisów z XIX-wiecznych map katastralnych oraz posiadanych informacji do chwili obecnej.

 


FIII (I)

Kamień graniczny FIII z numerem I (1) znajdował się w miejscu obecnego słupka granicznego nr III/129.


FIII (?)

Kolejny kamień graniczny FIII oznaczony jest na mapie bez numeru. Znajdował się on w okolicy obecnego słupka granicznego nr 126/10.



FIII (V)

Kamień graniczny FIII z numerem V (5) oryginalnie znajdował się w miejscu obecnego słupka granicznego nr III/126.


Obecnie słupek FIII (V) znajduje się w muzeum w Destnej.

Autorka zdjęcia: Jadwiga Szubert


FIII (VI)

Kamień graniczny FIII z numerem VI (6) znajdował się w miejscu obecnego słupka granicznego nr III/125.



FIII (VII)

Kamień graniczny FIII z numerem VII (7) został opisany w osobnym wpisie „Granicą na Orlicę„.



FIII (VIII)

Kamień graniczny FIII z numerem VIII (8) znajdował się w miejscu obecnego słupka granicznego nr 124/4.



FIII (VIIII)

Kamień graniczny FIII z numerem VIIII (9) leży (stan na 2016 rok) na granicy polsko-czeskiej w miejscu swojej oryginalnej lokalizacji.


FIII (X)

Kamień graniczny FIII z numerem X (10) znajdował się w miejscu obecnego słupka granicznego nr III/124 kilkadziesiąt metrów od wierzchołka góry Orlica (Vrchmezi).



FIII (XI)

Kamień graniczny FIII z numerem XI (11) znajdował się w miejscu obecnego słupka granicznego nr 123/13. W tym miejscu był trójstyk dóbr ziemskich, stąd znak graniczny został zaznaczony na dwóch mapach katastralnych



FIII (XII)

Kamień graniczny FIII z numerem XII (12) znajdował się w miejscu obecnego słupka granicznego nr 123/9.


FIII (XIII)

Kamień graniczny FIII z numerem XIII (13) oryginalnie znajdował się w miejscu obecnego słupka granicznego nr III/123.


Obecnie słupek FIII (XIII) znajduje się w muzeum w Destnej.

Autorka zdjęcia: Eleonora Pawlik


FIII (XIV)

Kamień graniczny FIII z numerem XIV (14) znajdował się w miejscu obecnego słupka granicznego nr 122/2.



FIII (XV)

Kamień graniczny FIII z numerem XV (15) oryginalnie znajdował się w okolicy obecnego słupka granicznego nr 121/16.

Obecnie słupek FIII (XV) znajduje się w muzeum w Destnej.

Autorka zdjęcia: Jadwiga Szubert


źródło map: archivnimapy.cuzk.cz

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s