Słupek graniczny nr 1123

Idąc sobie granicą polsko-czeską w Górach Złotych docieram na przełęcz pomiędzy Jawornikiem Wielkim i Jawornikiem Małym. Tutaj przy słupku nr III/7 granica zmienia kierunek pod kątem ostrym, tworząc swego rodzaju ‚klin’ na terytorium Polski.

źródło mapy: statnihranice.cz

Kilkadziesiąt metrów od tego załamania granicy, po stronie polskiej stoi jeszcze jeden słupek.

Nie znajduje się on w linii obecnej granicy, jednak dokładnie przyglądając się jemu można dostrzec resztki malowania identycznego jak słupków granicznych.

Ledwo bo ledwo ale można też wypatrzeć na tym starym słupku ślady namalowanej litery ‚P’…:

… oraz ‚CS’:

Czyli był to słupek granicy polsko-czechosłowackiej. Co więcej, na dole słupka tuż przy ściółce leśnej wykuty numer ‚1123’.

Mapa topograficzna z 1880 roku pokazuje, że słupek nr 1123 stał na załamaniu granicy na przełęczy między Jawornikami.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Pozostało tylko dowiedzieć się dlaczego ten stary słupek graniczny stoi dziś kilkadziesiąt metrów od granicy 🙂


Odpowiedź znalazłem w archiwach – w tym miejscu w 1958 roku nastąpiła niewielka wymiana gruntów w ramach korekty granicy polsko-czechosłowackiej. Co umieszczono w ówcześnie sporządzonym wykazie zmian przebiegu linii granicy pod pozycją nr 53.

„W rejonie p.Złoty Stok (…) wiedzie nowo projektowana linia granicy od podwójnego znaku Nr 10/14 po skraju drogi do znaku Nr 12/2; tak aby droga przypadła PRL” – „PRL otrzymuje 0,1 ha”

źródło dokumentu: archiwum MSZ

Zmiana przebiegu granicy była na tyle niewielka, że dopiero po przeczytaniu tego fragmentu dokumentu z archiwum dostrzegłem ją na mapie z 1930 roku z tą samą numeracją słupków granicznych zastosowaną w wykazie zmian. Obecna granica idzie przy drodze zaznaczonej na tej mapie na prawo równolegle do zaznaczonej granicy pomiędzy słupkami nr 11 i 12.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Ostatecznie wątpliwości rozwiewa dokładna przedwojenna mapa graniczna z zaznaczoną drogą oraz wszystkimi słupkami od 10/14 do 12/2 wspomnianymi w wykazie zmian przebiegu granicy.

źródło mapy: archiwum SG

Słupek nr 12 na powyższych dwóch mapach to ten sam co zaznaczony jako 1123 na mapie z 1880 roku. Po nałożeniu fragmentu przedwojennej mapy granicznej na obecną mapę graniczną widać wyraźnie dokonaną zmianę granicy.

Słupek nr 1123 wyznaczał granicę do 1958 roku po czym po korekcie linii granicznej został „zapomniany” i do dziś stoi w swoim starym miejscu.

I bardzo dobrze, bo o ile mi wiadomo wszystkie słupki zostały usunięte ze starych miejsc przebiegu granicy gdzie nastąpiła korekta granicy polsko – czechosłowackiej w 1958 roku.

Nie licząc zachowanych znaków na starej granicy sprzed 1958 roku, które były wykute na skałach (np. na górze Kocierz w Karkonoszach), wyglądałoby, że ten słupek z wykutym numerem 1123 jest…

prawdopodobnie jedynym zachowanym słupkiem stojącym w oryginalnym miejscu przebiegu granicy polsko-czechosłowackiej sprzed korekty w 1958 roku. Co cenniejsze, na słupku zachowany jest oryginalny numer z XIX-wiecznej numeracji granicy.

 


Posiadając już niezbędną wiedzę o słupku nr 1123 nadarzyła się okazja by pojechać ponownie w to miejsce i poczynić kilka dodatkowych obserwacji.

Zdjęcie słupka III/7 od południa z zaznaczoną obecną linią graniczną (kolor niebieski) oraz linią graniczną sprzed 1958 roku (kolor czerwony). Z lewej strony (w powiększeniu) lokalizacja słupka nr 1123.

Na szczycie słupka III/7 oprócz namalowanego obecnego przebiegu linii granicznej widać wykuty inny przebieg. Nie jest on jednak zbieżny z przebiegiem granicy w tym miejscu sprzed korekty, tak więc słupek III/7 musiał być przeniesiony w to miejsce po 1958 roku (i zastąpił słupki zaznaczone jako 12/1 i 12/2 na przedwojennej mapie granicznej).

Przy słupku 6/21, po jego prawej stronie (patrząc w stronę słupka III/7) widać wyraźnie niwelację terenu zbieżną ze starą linią granicy (kolor czerwony) w stronę słupka nr 1123. Kolor niebieski – obecna linia granicy.

 

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s