Nowoszów (Neuhaus) [zn.]

„Jest kwiecień 1945 roku. II Armia Wojska Polskiego przygotowuje się do operacji berlińskiej. Sztab armii zostaje ulokowany we wsi Neuhaus pośrodku Borów Dolnośląskich.”


Nowoszów (Neuhaus).

Wioska leżąca na pograniczu Górnych i Dolnych Łużyc oraz Dolnego Śląska istniejąca co najmniej od XIV wieku. Do wybuchu II wojny światowej liczyła około 300 mieszkańców. Po II wojnie światowej po przyłączeniu terenów do Polski wioska zmienia nazwę na Nowoszów (na krótko zostaje nazwana również jako Nowiny).
Po czym zostaje niezasiedlona i prawie natychmiast zniszczona i rozebrana.
Dzisiaj jest to pogranicze południowej części województwa lubuskiego z województwem dolnośląskim pośrodku kompleksu leśnego Borów Dolnośląskich.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Pochodziłem po dawnym Nowoszowie ze starą mapą w dłoni. Ani się spostrzegłem jak minęło półtorej godziny pobytu w tym miejscu. Spędziłbym tutaj na pewno dłużej jednak do odwrotu zmusił mnie grudniowy zmrok zapadający po godzinie szesnastej i ponad 10 kilometrowy powrót do ‚cywilizacji’. Zobaczyłem wiele i jednocześnie niewiele, myślę, że na pewno bym się tutaj nie nudził nawet po kilku godzinach pobytu. Może następnym razem 🙂

Przede wszystkim rzuca się w oczy dzikość tego miejsca. Dzisiaj natura niepodzielnie rządzi tutaj i wydaje się być nienaruszona przez człowieka od czasu, kiedy wioska znikła z powierzchni ziemi.

Dawne wiejskie ‚uliczki’ są jeszcze gdzieniegdzie widoczne.

A ruiny porozrzucane pośród gęstwin…

… przypominają, że kiedyś toczyło się tu wioskowe życie.

   

Czerwony Most

Dzisiaj chyba najbardziej rozpoznawalne dzisiaj miejsce w dawnej wsi. Ceglany łukowy most szerokości kilkunastu metrów przerzucony nad rzeczką Czerna Wielka (51°26’23.0″N 15°16’09.0″E).


W środkowej części przęsła mostu dostrzec można kamień z wyrytą datą ‚1907’.

Zaciekawiło mnie to, bo jeśli jest to data zbudowania mostu, to pojawił się on na mapie Meßtischblätt dopiero w 1940 roku. Na poprzedniej wersji mapy z 1936 roku tego mostu naniesionego jeszcze nie ma…

źródło map: deutschefotothek.de


Cmentarz

Kolejnym charakterystycznym miejscem dawnego Nowoszowa jest zachowana spora część muru otaczającego dawny cmentarz.

Na cmentarzu pozostałości pojedynczych grobów i tablic nagrobnych…

… oraz pomnik.

Na oryginalnym cokole dawnego pomnika dzisiaj osadzono kamienny krzyż.

Najprawdopodobniej obok cmentarza stała wieża kościelna zachowana na starych pocztówkach. Dzisiaj po wieży nie ma praktycznie żadnego śladu.

 


„Centrum wsi”

Nazwałem tak okolice miejsca gdzie znajduje się dawne skrzyżowanie dróg we wsi.

Centralnym punktem mogła być dawniej część wsi od skrzyżowania w stronę Czerwonego Mostu, która położona była niejako na ‚wyspie’, oddzielonej rzeczką Czerna Wielka i kanałem. Nad kanałem, w którym dzisiaj nie płynie już woda przerzucony był mostek.

Kanał ten najprawdopodobniej dawniej doprowadzał wodę do młyna.

Dzisiaj na ‚wyspie’ dominuje dzika przyroda, wśród której można dostrzec pozostałości zabudowy.

 


Zamek piastowskiego księcia Bolka II Małego

„Ze średniowiecznych dokumentów wynika, że na tym terenie znajdował się zamek piastowskiego księcia Bolka II Małego (zm. w 1368 r.) – ostatniego niezależnego księcia piastowskiego władającego na Śląsku. W kwietniu 2017 roku archeolodzy ogłosili, że znaleźli pozostałości tego zamku, które znajdują się na wyspie na rzece Czerna Wielka dokładnie tam gdzie później była wieś Nowoszów. Archeolodzy zlokalizowali pozostałości zamku na podstawie danych Lidar – laserowego skanowania terenu.”

Poniżej mapa cieniowana (utworzona na podstawie danych Lidar) owej wyspy na rzeczce. Według mnie pozostałości zamku to prostokątny kształt w południowej częsci wyspy 🙂

żródło mapy cieniowanej: geoportal.gov.pl

„Zamek nie był zbyt okazałą konstrukcją. Na podstawie odkrytych fragmentów przypuszcza się, że była to pojedyncza wieża wzniesiona na planie prostokąta. Jej fundament wykonano z rudy darniowej. Nadbudowa składała się częściowo z charakterystycznych cegieł-palcówek.”

Wynika więc, że zdjęcia ruin, które zrobiłem na tej wyspie „w centrum wsi” to może być pozostałość średniowiecznego zamku 🙂

fragment tekstu na podstawie: rmf24.pl


 

Lokalizacja opisanych miejsc w dawnym Nowoszowie na mapie topograficznej:

źródło mapy: geoportal.gov.pl

 

żródło dawnych fotografii: dolny-slask.org.pl


Aktualizacja wpisu – 15 kwietnia 2017

Advertisements

3 thoughts on “Nowoszów (Neuhaus) [zn.]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s