KP/KS czyli Granica Królestw Prus i Saksonii – kamienie graniczne 1-6

Na początek kilka słów wstępu:

  • Osoby, które mnie znają osobiście 🙂 wiedzą, a poniektórzy czytający bloga może zauważyli że jedną z moich ‚niszowych’ pasji są oznaczenia na obecnych i dawnych granicach. Jakiś czas temu utworzyłem wręcz osobnego ‚pod-bloga’ – „Graniczne ścieżki”, gdzie umieszczam swoją fotograficzną kolekcję słupków i znaków granicznych 🙂 Ten wpis będzie również w tej tematyce.
  • Zdecydowaną większość informacji do tego wpisu znalazłem w języku niemieckim. W języku, którego nie znam 🙂 Muszę przyznać, że wertowanie niemieckich archiwów i stron internetowych nie znając języka jest wysiłkiem nie mniejszym niż niejedna wyprawa 🙂 Bazowałem praktycznie na ‚internetowym’ tłumaczeniu stron i opisów. Stąd też, jeśli w tym wpisie pojawią się błędy bądź nieścisłości z tym związane proszę o wyrozumiałość. 😉
  • Wpis jest ‚teoretyczny’ i bazuje tylko na znalezionych w Internecie materiałach, nie oznacza to jednak, że nie odwiedziłem tych terenów 🙂 Przyczyny tego postaram się opisać poniżej.
  • Wpis jest ‚preludium do wstępu’, i opisuje niewielką część obejmującą obecne tereny Polski. Od wielu tygodni mam już zaplanowaną dalszą eksplorację tego tematu już na terenie obecnych Niemiec, która będzie sukcesywnie opisywana w następnych częściach (link do kolejnej części na końcu wpisu).
  • Teraz tylko muszę znaleźć czas, wziąć rower i pojechać na kolejne odcinki tej dawnej granicy 🙂

KP/KS
czyli
Königreich Preußen / Königreich Sachsen Grenze
czyli
Granica Królestw Prus i Saksonii

Na terytorium Polski – kamienie graniczne 1-6

Sierpniowy wieczór 2014 roku. Ognisko, kiełbaski w przysiółku Wilka-Bory. Po wielu latach spotkaliśmy się w towarzystwie starych znajomych jeszcze z czasów studiów. Wielogodzinne rozmowy gdzieś w środku nocy, w pewnym momencie schodzą na temat dla mnie nowy – historycznej granicy biegnącej nieopodal i losów zachowanych na niej kamieni granicznych.
Temat okazuje się dla mnie niczym innym jak wodą na młyn na najbliższe miesiące. 🙂

Granica prusko-saksońska jest skutkiem ustaleń Kongresu Wiedeńskiego z 1815 roku. Mija w tej chwili 200 rocznica tego wydarzenia historycznego – jeszcze jeden powód tego wpisu. 🙂

Granica była oznaczana kamiennymi słupami (zwanych kamieniami granicznymi) kolejno ponumerowanymi. Patrząc na numerację, początek tej granicy zaczynał się na południe od obecnej wsi Wilka. Na obecnym terytorium Polski znajdowało się sześć kamieni granicznych ponumerowanych od 1 do 6. Granica biegła korytem rzeki Witka aż do jej ujścia do Nysy Łużyckiej.

źródło mapy: deutschefotothek.de

Porównując mapę z 1904 roku z obecnym terenem można dostrzec jedną rzecz…

źródło mapy: deutschefotothek.de; podkład satelitarny: google.com

… mianowicie połowa starego przebiegu granicy prusko-saksońskiej na obecnym terenie Polski leży… pod wodą, a na pewno punkty, gdzie znajdowały się kamienie graniczne nr 1,2 oraz 3:

źródło mapy: geoportal.gov.pl

Przyczyną jest wybudowany w latach 60tych XX wieku zbiornik retencyjny „Witka” i tama „Niedów”.

Wydawałoby się, że miejsca dawnych kamieni granicznych 1,2,3 są już od kilkudziesięciu lat tylko dla nurków.

Ale tak nie było. W 2010 roku wydarzyła się katastrofa – powódź zniszczyła tamę w Niedowie i rzeczka Witka powróciła do swojego starego koryta. Ten w pewnością przykry kataklizm, miał swoje ‚historyczne plusy’ – dał niebywałą okazje ponownego dostępu do miejsc, gdzie znajdowały się kamienie graniczne.
Dostęp był przez pewien czas, gdyż tama po powodzi została już odbudowana i teren z powrotem zostaje napełniany wodą zalewu Niedów.

Pora na opis kamieni granicznych dawnej granicy prusko-saksońskiej (KP/KS) na obecnym terytorium Polski:


KP/KS 1


źródło mapy: deutschefotothek.de

Historyczny trójstyk granicy pruskiej, saksońskiej i austriackiej. Jako ciekawostkę podam, że przebieg granicy austriackiej (a później czeskiej) w tym miejscu stał się po II wojnie światowej granicą polsko-czechosłowacką, ale tylko do 1958 roku.

źródło mapy: archiwum SG

Po katastrofalnej powodzi i zerwaniu tamy w Niedowie miejsce trójstyku, które było zalane, ponownie ‚ujrzało światło dzienne’. Wykorzystała to grupa entuzjastów z Niemiec, która znalazła i odkopała kamień graniczny.

autor zdjęć: Gawor. Zdjęcia dzięki uprzejmości muzeum w Zgorzelcu.


KP/KS 2


źródło mapy: deutschefotothek.de

Kamień graniczny jest w miejscu zalanym przez zbiornik wodny „Witka”. Kamień znajdował się przy dawnym moście nad rzeczką. Po zniszczeniu tamy przez powódź w 2010 roku ukazał się on (wraz z pozostałościami mostu) w pełnej okazałości.

autor zdjęć: W.Bena. źródło zdjęć: zgorzelec.info

Kamień nr 2 został wykopany i znajduje się on obecnie w muzeum w Zgorzelcu.


KP/KS 3


źródło mapy: deutschefotothek.de

Kamień graniczny jest w miejscu zalanym przez zbiornik wodny „Witka”. Kamień znajdował się przy wsi Niedów. Podobnie jak poprzedni kamien nr 2 został on odsłonięty po zniszczeniu tamy przez powódź w 2010 roku.

źródło zdjęcia: grenzsteine-sachsen-preussen.de

źródło zdjęć: zgorzelec.info

Kamień nr 3 został wykopany i znajduje się on obecnie (wraz z kamieniem nr 2) w muzeum w Zgorzelcu.

źródło zdjęcia: grenzsteine-sachsen-preussen.de


KP/KS 4


źródło mapy: deutschefotothek.de

Kamień znajdował się przy rzeczce (koło obecnej drogi wojewódzkiej Zgorzelec – Bogatynia). Dzisiejsze losy kamienia są nieznane.

KP/KS 5


źródło mapy: deutschefotothek.de

Kamień znajdował się przy rzeczce. Dzisiejsze losy kamienia są nieznane.


KP/KS 6


źródło mapy: deutschefotothek.de

Kamień znajduje się przy pałacu (Joachimstein) w Radomierzycach (Radmeritz). Ciekawostką jest to, że patrząc na mapę i przebieg granicy, wieś była po stronie pruskiej podczas gdy sam pałac po stronie saksońskiej.

źródło zdjęcia: grenzsteine-sachsen-preussen.de


Tyle opisu dawnej granicy prusko-saksońskiej na obecnym terytorium Polski. Granica ciągnie się dalej na terenie Niemiec, ale o tym w następnym wpisie:

KP/KS – kamienie graniczne 7-26


Reklamy

2 thoughts on “KP/KS czyli Granica Królestw Prus i Saksonii – kamienie graniczne 1-6

    • Oczywiście, że nie mam nic przeciwko. Geocaching’owców niemieckich i czeskich spotykałem już na trasie podczas wędrówki wzdłuż tej granicy 😀 Pora na polskie ślady w tych miejscach TFTC 😉
      Pozdrawiam.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s