Kocierz

W 1958 roku nastąpiła dość istotna korekta granicy między Polską a Czechosłowacją. W rejonie Karkonoszy i Gór Izerskich wymiana terenów nastąpiła w kilku miejscach:

źródło mapy: własne

Czechosłowacja zyskała od Polski wieś Tkacze (obecnie Mýtiny – część Harrachova) i osadę Zieliniec (Zieleniec)…

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

… a w rejonie Równi pod Śnieżką „11 hektarów kosodrzewiny”, gdzie dawna granica dochodziła pod mury schroniska „Luční bouda”

źródło mapy: archivnimapy.cuzk.cz

W zamian Czechosłowacja daje Polsce południowy stok szczytu Kocierz koło Przełęczy Szklarskiej.

źródło mapy z 1951 roku: archivnimapy.cuzk.cz

Pas drogi granicznej sprzed 1958 roku na stokach góry Kocierz jest ciągle dotrzegalny zarówno na zdjęciach satelitarnych:

żródło zdjęcia: maps.google.com

… jak również w terenie. Począwszy od słupka 47/2, gdzie obecnie granica zakręca na zachód…

… następnie dawny pas graniczny prowadził wzdłuż obecnej drogi gruntowej…

… aż po skały na wierzchołku góry Kocierz.

Po 1958 roku wszystkie znaki graniczne na starej granicy polsko-czeskiej zostały usunięte przez wojsko.

Zachowały się jedynie dwa znaki graniczne wykute na skałach góry Kocierz (50°48’56.7″N 15°26’25.6″E).

Znak graniczny 19/12…

… oraz znak graniczny początku odcinka 20:

Z przebiegu granicy na przedwojennej mapie granicznej wynika, że na skałach góry Kocierz (Katzenstein) więcej znaków granicznych nie było. Znaki 19/11 oraz  20/1 wg odległości na mapie był już poza obszarem skał.

źródło mapy: Archiwum Straży Granicznej

Reklamy

8 thoughts on “Kocierz

  1. Bardzo ciekawy blog. Swego czasu szukałem starych znaków granicznych wzdłuż Izery w Kořenovie, ale nic nie udało mi się znaleźć (zarówno znaków polsko-czechosłowackich, jak i wcześniejszych niemiecko-austro-węgierskich). Również w Tkaczach, gdzie na długości ok. 200 metrów granica prowadziła starą drogą łączącą Tkacze Górne i Dolne (obecnie prowadzi nią zielony szlak) nie widziałem żadnych dawnych znaków granicznych. Później dowiedziałem się od jednego z mieszkańców Kořenova (mieszkającego nad samą Izerą), że żadne znaki nie zachowały się. Dlatego zaintrygowała mnie informacja, że poza Kocierzem jednak coś jeszcze jest. Czy wiadomo Ci może, gdzie znajdują się pozostałe zachowane znaki ? Czy są to słupki, czy znaki wykute w skale? Chodzi o znaki PL-CS, czy może starsze, sprzed 1918 roku?

    Pozdrawiam i gratuluję interesującego bloga, a zarazem oryginalnego spojrzenia na Sudety 🙂

    • Dziękuję za miłe słowa. Pisząc o co najmniej dwóch zachowanych znakach, miałem na myśli te na skałkach góry Kocierz. Znaleziony i sfotografowany przeze mnie jest wg pozycji ze starych map znakiem nr 19/12.
      Na zdjęciach w panoramio jest taka oto fotografia: http://www.panoramio.com/photo/23610552
      Wg opisu jest to również znak na skałach góry Kocierz. Od razu widać, że nie jest to ten znaleziony przeze mnie. Ten z panoramio jest najprawdopodobniej znakiem [XXI]20 lub 20/1, a odwrócone strony liter P i CS świadczą, że jest on po drugiej stronie skały niż 19/12.
      Stąd moja konkluzja o więcej niż jednym znaku granicznym sprzed 1958 na tej górze.
      Poza górą Kocierz, tak jak Pan napisał, w tych okolicach żadne inne znaki starego przebiegu granicy PL-CZ sprzed 1958 najprawdopodobniej już nie istnieją. Jeśli chodzi o inne rejony gdzie nastąpiła zmiana granicy w 1958 – mam informację o kilku zachowanych znakach w Górach Stołowych (okolice Rerisny – dawniej Brunnkreiss) – do sprawdzenia w moich planach 🙂
      Pozdrawiam.

      • Skoro chodziło o Kocierz, to faktycznie na szczytowej skałce zachowały się dwa znaki. Nie jest trudno je znaleźć – strony skałki, po których je wykuto, zgadzają się z kierunkami wychodzenia z Kocierza dawnej granicy państwowej. Byłem tam już lata temu i widziałem oba znaki.

        Jeśli chodzi o resztę starych znaków w tej części Karkonoszy i Gór Izerskich, to skąd informacja, że zostały usunięte przez wojsko? Od wspomnianego mieszkańca Kořenova usłyszałem, że słupki graniczne zostały wykorzystane pod budowę jakiegoś baraku. Choć mi ta informacja wydaje się mało prawdopodobna. Bardziej racjonalne przypuszczenie według mnie, to że słupki zostały wykopane i po prostu przeniesione w nowe miejsce (ale to z kolei jest tylko prywatna hipoteza).

        Mimo wszystko wydaje mi się, że stara granica sprzed 1958 roku warta jest dokładnego przeszukania. Nawet jeśli nie zachowały się tam żadne słupki PL-CS, to jest duża szansa na znalezienie wcześniejszych znaków z granicy niemiecko-austro-węgierskiej. Taki słupek (nr 311) zachował się przy ujściu Jizerki do Izery, nr 305 udało mi się niedawno znaleźć nad Izerą około 0,5 km na południe, wiele takich słupków Pan znalazł w różnych miejscach Sudetów.
        Pozdrawiam 🙂

  2. Skoro Pan był i widział, no to potwierdzone, że na górze Kocierz są dwa znaki graniczne granicy PL-CZ sprzed 1958 roku 🙂 Choć ciągle mnie intryguje, czy ten, którego nie widziałem, miał numer [XXI]20 czy 20/1. Bo jeśli 20/1 to być może gdzieś na skale jest zachowany jeszcze ten trzeci (czyli [XXI]20)?
    Pisząc ‚usunięte’ miałem na myśli przeniesione i umieszczone prawdopodobnie w obecnej linii przebiegu granicy. A pisząc ‚przez wojsko’ – gdzieś to przeczytałem, poza tym w latach pięćdziesiątych XX w.raczej nikt oprócz wojska nie mógł poruszać się na takim terenie pogranicznym.

    Dla mnie każda granica – czy obecna, czy dawna jest warta przeszukiwania 🙂
    Pozdrawiam.

    • Na zdjęciach w Panoramio chyba da się odczytać numer znaku na Kocierzu – 20. Czyli byłby to znak graniczny oznaczający zmianę działu. Warto też popatrzeć na kreski pokazujące przebieg granicy na wykutych znakach. Na obu znakach granica załamuje się pod kątem ok. 45 stopni, podczas gdy na mapach załamuje się ona na Kocierzu pod kątem ok. 90 stopni. Wygląda to tak, jakby całkowite załamanie granicy na Kocierzu wyznaczały oba te znaki. Jeśli coś by miało być pomiędzy nimi znakami, to raczej słupek na szczycie skałki. Na Kocierzu byłem tak gdzieś z 15 lat temu, pamiętam, że wchodziłem na szczyt skałki, ale nie przypominam sobie żadnego słupka albo innego znaku w tym miejscu (za to pamiętam ładny widok na Jakuszyce) 🙂

      Co do usuniętych znaków z dawnej granicy, to po zmianie granicy był to już teren stosunkowo mocno wysunięty w głąb ówczesnej Czechosłowacji, zabudowany, słupki stały na wielu fragmentach wzdłuż uczęszczanych dróg (w tym głównej szosy do Pragi). Więc mieszkańcy na pewno mieli łatwy dostęp do byłej granicy. Myślę, że wiele powiedziałyby na ten temat obecne słupki na granicy. Jeśli są stare, muszą mieć wykute charakterystyczne „D” z przedłużoną laseczką. Ciekawe, bo obejrzałem na kilku zdjęciach (swoich i znalezionych w sieci) słupki przy dawnym przejściu turystycznym Polana Jakuszycka – Mýtiny oraz przy drodze za wiaduktem kolejowym nad Izerą i nie dopatrzyłem się wykutego „D” przerobionego na „P”. Ponadto porównanie Messtischblattów z obecną mapą graniczną pozwala oszacować, że na obecnej granicy w rejonie Tkaczy i Kocierza jest w sumie o około 20 słupków granicznych mniej niż przed wojną. Czyli nawet jak słupki przeniesiono, to nie wszystkie.

      Pozdrawiam

      • No tak, co do losów słupków po zmianie granicy możemy chyba tylko zgadywać. A jeśli chodzi o Kocierz – ciągle jestem zainteresowany by tam się wybrać jeszcze raz i popatrzeć dokładnie na zachowane znaki 🙂
        Pozdrawiam.

  3. Z tego co kojarze, koło Potrójnej jest też znak, tylko ukryty w gąszczu traw. W sumie wcześniej nie skojarzyłem tego ze znakiem granicznym. Dopiero po przejrzeniu wpisu nasunęła mi się ta myśl.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s