Bor (Głaz Trzech Krzyży)

Najwyższy punkt (828m n.p.m.) czeskiej części Gór Stołowych – Bor (50°28’45.5″N, 16°17’39.0″E) znajduje się kilka metrów od słupka granicznego III/173 koło Błędnych Skał.

Źródło mapy: geoportal.gov.cz

Miejsce to jest ciekawe również z innego względu, o którym mało kto wie: Słupek graniczny III/173 umiejscowiony jest na kamieniu zwanym ‚Głazem Trzech Krzyży’.

Znalazłem krótki opis tego miejsca, co ciekawe, na większości map ten głaz jest umiejscawiany zupełnie gdzie indziej – kilkaset metrów dalej w stronę Błędnych Skał.

Na dwóch ścianach Głazu są inskrypcje: na północnej „tytułowe” trzy krzyże (pierwszy wyraźny, drugi słabiej widoczny, trzeciego, zachowanego tylko częściowo, trzeba się raczej domyslać) i, poniżej, daty: 1616, 1710, 1728. Każda pisana jest innym krojem cyfr, charakterystycznym dla swoich czasów. Obok jest słabo widoczna data – chyba 184(cyfra nieczytelna), a dalej jeszcze data 1901 – może to już ryt pamiątkowy jakiegoś turysty.

 

Na ściance wschodniej mamy uszkodzoną przez ociosanie kamienia datę 1850 (brak górnej części cyfr), niżej 1831 i numer 1. w eliptycznym obramieniu.

O Głazie funkcjonuje taka romantyczna historia: Poniżej Głazu, na Machovskiej Drodze istniała komora celna, a ścieżkę koło głazu wykorzystywali przemytnicy. Tu jednak często czatowali na nich strażnicy i właśnie dla upamiętnienia faktu pochwycenia w okolicy przemytników na kamieniu wykuwano krzyże i daty.

Prawda jest bardziej prozaiczna. W Górach Stołowych wielokrotnie wyznaczano granice majątkowe (przede wszystkim granice lasów królewskich, obejmujących posiadłości dawnego państewka homolskiego, granice lasów miejskich Radkowa, posiadłości prywatnych), także granicę państwową prusko-austriacką (ale ta powstała dopiero po 1. wojnie śląskiej w 1742 r.). W terenie umieszczano czasem słupki, ale w Górach Stołowych najczęściej wykuwano znaki na łatwo dostępnych skałach i głazach – były to tradycyjnie znaki krzyża. Przy niektórych, najważniejszych znakach umieszczano skrótowe, literowe określenia właścicieli i daty delimitacji (czyli wymierzania i wyznakowania). Od początku XIX w. znaki były numerowane (takim wtórnie dodanym numerem znaku jest „jedynka w elipsie”). Te delimitacje powtarzano wielokrotnie, stąd często po kilka dat w jednym miejscu.
Głaz Trzech Krzyży znajduje się w ważnym punkcie, gdzie stykały się trzy granice: dóbr náchodskich w Czechach oraz domen królewskich i dóbr Czermna na ziemi kłodzkiej, a daty oznaczają kolejne delimitacje (wymierzenie i oznakowanie granicy). Ponadto daty widniejące na Głazie powtarzają się przy innych znakach granicznych w Górach Stołowych – potwierdza to, że rzeczywiście w tych latach dokonywano tu delimitacji.
Dowodem na to, że legenda o przemytnikach to tylko legenda jest fakt, że na Głazie są także daty sprzed wojen śląskich. Wówczas, w obrębie monarchii Habsburgów, granica celna miedzy hrabstwem kłodzkim a Czechami nie istniała, nie mieli więc racji bytu także przemytnicy.

Źródło opisu: rubezahl.mojeforum.net


 

Reklamy

3 thoughts on “Bor (Głaz Trzech Krzyży)

  1. Bardzo ciekawy opis Głazu Trzech Krzyży.

    Małe zamieszanie co do wysokości szczytu wprowadzają kolejno: twórcy KSCz (853 m n.p.m.), współtworzący http://www.turistika.cz/ (850 m n.p.m.) oraz władze czeskiego Machova na swojej tablicy ścieżki krajobrazowej (852,4 m n.p.m.). Ta ostatnia wysokość pokrywa się zresztą z kulminacją szczytu całej góry, już na terytorium Polski, Błędnych Skał. Jednakże z uwagi na zainteresowanie Korony Sudetów Czeskich do terytorium Republiki Czeskiej błędne wydaje się oznaczanie szczytu Bor ponad wykazane w geoportal.cz 828 m n.p.m.

    Mnie jednak przy okazji zdobywania góry zaciekawiło inne zagadnienie: czy istnieje ścieżka trekingowa w okolicy punktu widokowego Bor po stronie czeskiej (Bor – Krásná Vyhlídka – 815 m n.p.m.), klucząca pomiędzy skałami na stronę polską (na dukt powrotny na parking dla zwiedzających Błędne Skały)?

    Pytanie to zrodziło się podczas weekendowej wycieczki z Machova na Bor. Schodząc z punktu widokowego spotkaliśmy parkę sympatycznych Czechów. Wraz z ostatnim stopniem drabinki rozpoczęliśmy poszukiwanie przejścia na stronę polską gdyż w naszym wyobrażeniu biegł on dalej na południe. Trzeba przyznać, że niezbyt wnikliwa lektura mapy papierowej oraz bliskość granicy zawiązała a nas plan przejścia do Błędnych Skał. Dodatkowo mobilna wersja Mapy.cz utwierdziła nas w tym przekonaniu gdyż przy braku łączności z Internetem mapa ograniczana jest jedynie do terytorium Czech i z jej wskazań wynikało jakoby szlak niebieski miał kontynuacje po stronie polskiej.
    Niestety szlak niebieski zakończył się na punkcie widokowym a zalegający tam i ówdzie śnieg i lód pozwolił jedynie na pobieżną eksploatację okolicznych ścieżek.
    Zawróciliśmy więc do rozdroża szlaków Pod Borem (Bor – Vyhl. Odb. – 703 m n.p.m.) i dalej żółtym szlakiem w stronę Pod Cvičná Skála i dalej niebieskim do granicy. Podejście od tej strony, wzdłuż słupków granicznych jest znacząco strome a i błoto nie ułatwiało wspinaczki. W końcu jednak dotarliśmy do wierzchołka Bor (GTK) i dalej do wyjścia z Błędnych Skał.
    Jakie jednak było nasze zdziwienie gdy od tej właśnie strony zobaczyliśmy wspomnianą parę Czechów. Przemknęli jednak na tyle szybko iż nie zdążyliśmy zapytać ich o trasę dojścia.
    Być może wybrali Oni szlak niebieski z Bor – Vyhl. Odb. i dalej żółty do Rozdroża Pod błędnymi Skałami, którym to my zeszliśmy w stronę Machova. Stąd też nasze empiryczne doświadczenie z tego szlaku wyklucza czas w jakim udało by się podejść z Bor – Krásná Vyhlídka w okolice wyjścia z Błędnych Skał.

    Druga, bardziej prawdopodobna opcja do wspomniany już skrót.

    Dodam iż na Mapy cz. zaznaczone są 2 prześwity pomiędzy łańcuchem skał wzdłuż granicy a na mapie geoportal.cz jest nawet naniesiona ścieżka.
    Żadnej z tych opcji nie udało nam się stwierdzić z góry, idąc droga powrotną na parking przy Błędnych Skałach (prawdopodobnie przejście to byłoby w okolicach słupków 172/4 i 172/5 skąd widoczny jest punkt widokowy po stronie czeskiej.

    Temat myślę ciekawy, warty do weryfikacji przy sprzyjającej pogodzie i zachowaniu zasad bezpieczeństwa przez kolekcjonujących KSCz Komentatorów.

    Wpis dość długi ale jak sądzę w temacie „ścieżki w bok”, której znalezienie może być interesującym skrótem do Błędnych Skał.

    • Bardzo interesujący komentarz, przyznam, że sam poszukiwałem tej zaznaczonej na czeskich mapach ścieżki, która powinna prowadzić od granicy do punktu widokowego Krásná Vyhlídka. Poszukiwałem jej wzdłuż granicy (w moim przypadku planowałem zejść nią do punktu widokowego), jej początek powinien wg map być tuż obok słupka 172/6:
      http://granicznesciezki.wordpress.com/2013/08/31/bledne-skaly/172_6/
      Niestety, żadnego śladu ścieżki w dół tam nie znalazłem, a stromość zarośniętego skalistego zbocza zdecydowanie pohamowała moje zapędy wytyczania trasy. Nawiasem mówiąc to błędne oznaczenie szlaku rzekomo prowadzącego do granicy (a fizycznie do punktu widokowego) może być niebezpieczne, różnica wysokości pomiędzy tarasem a granicą to ponad 20m i to prawie w pionie. Ja jednak sugerowałbym jednak nie ryzykować.
      Swoją drogą gratuluję udanej wycieczki i podziwiam podejście wzdłuż granicy do Głazu Trzech Krzyży. Czytając opis wycieczki myślę, że Czesi szli przez Rozdroże Pod błędnymi Skałami, wg mnie czasy przejścia obu opisanych dróg są porównywalne. Pozdrawiam.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s